İçeriğe geç

Boşanma Davasında İlk Duruşma: Ne Olur, Nasıl Hazırlanılır? (2026)

Kısa cevap: Boşanma davasında ilk duruşma, çekişmeli davalarda dilekçeler aşaması tamamlandıktan sonra yapılan ön inceleme duruşmasıdır (HMK m. 137-142). Bu duruşmada genellikle boşanma kararı verilmez. Hâkim dava şartlarını ve yetki gibi ilk itirazları inceler, tarafları sulhe teşvik eder, tarafların anlaştığı ve çekiştiği konuları belirler ve taraflara delillerini sunmaları için iki haftalık kesin süre verir. Tedbir nafakası ve geçici velayet gibi talepler de bu aşamada karara bağlanabilir. Anlaşmalı boşanmada ise ilk duruşma çoğu zaman tek duruşmadır: hâkim tarafları bizzat dinler, protokolü uygun bulursa aynı gün boşanmaya karar verir. Çekişmeli davada taraflardan birinin katılmaması davayı durdurmaz; ancak her iki tarafın da gelmemesi dosyanın işlemden kaldırılmasına yol açar.

İlk duruşmanıza hazırlanmak için destek mi arıyorsunuz? 0531 953 17 43 numaralı telefondan arayabilir veya WhatsApp üzerinden yazabilirsiniz.

Davanın tüm aşamaları için Boşanma Davası Nasıl Açılır?, süreler için Boşanma Davası Ne Kadar Sürer? yazılarımıza bakabilirsiniz.

Boşanma davasında ilk duruşma - ne olur, nasıl hazırlanılır

Hukuki destek: Boşanma ve aile hukuku alanındaki süreçler ve dava vekilliği hakkında bilgi için İstanbul boşanma avukatı sayfamızı inceleyebilirsiniz.

İçindekiler

İlk Duruşma Ne Zaman Yapılır?

İlk duruşmanın zamanı, davanın türüne ve mahkemenin iş yüküne göre değişir:

Dava Türüİlk DuruşmaUygulamadaki Süre
Anlaşmalı boşanmaDava açılır açılmaz duruşma günü verilirMahkemenin yoğunluğuna göre genellikle birkaç hafta ile birkaç ay arası
Çekişmeli boşanmaDilekçeler aşaması (dava, cevap, cevaba cevap, ikinci cevap) tamamlandıktan sonraTebligat süreleri nedeniyle çoğu zaman dava açılışından birkaç ay sonra

Çekişmeli davada her bir dilekçe için iki haftalık süre işler ve bu sürelerin başlaması tebligata bağlıdır (HMK m. 127, 136). Davalının adresinin bulunamaması veya yurt dışında olması gibi durumlarda tebligat aşaması uzayabilir. Duruşma günü, UYAP Vatandaş Portal veya e-Devlet üzerinden takip edilebilir ve taraflara davetiye ile bildirilir.

Tensip Zaptı: Davanın İlk Kararı

Dava açıldıktan sonra hâkim, dosyayı inceleyerek tensip zaptı düzenler. Tensip zaptında dilekçenin davalıya tebliği, gider avansının yeterliliği, kurumlara yazılacak müzekkereler ve çoğu zaman tedbir talepleri hakkında ilk kararlar yer alır. Tedbir nafakası, geçici velayet ve çocukla kişisel ilişki gibi acil talepler, ilk duruşma beklenmeden tensip zaptıyla karara bağlanabilir. Bu nedenle tedbir taleplerinin dava dilekçesinde gerekçeli olarak ileri sürülmesi önemlidir.

Çekişmeli Boşanmada İlk Duruşmada Neler Olur?

Çekişmeli boşanma davasındaki ilk duruşma, Hukuk Muhakemeleri Kanunu’ndaki adıyla ön inceleme duruşmasıdır. Bu duruşma, davanın yol haritasının çizildiği aşamadır. Ön incelemede sırasıyla şu işlemler yapılır:

1. Dava Şartları ve İlk İtirazlar

Hâkim, mahkemenin görevli olup olmadığını, tarafların dava ehliyetini ve vekâletnamelerin geçerliliğini kontrol eder. Davalı, cevap dilekçesinde yetki itirazında bulunmuşsa bu itiraz karara bağlanır. Boşanma davasında yetkili mahkeme, eşlerden birinin yerleşim yeri veya son altı aydır birlikte oturdukları yer mahkemesidir (TMK m. 168). Yetki itirazı kabul edilirse dosya yetkili mahkemeye gönderilir.

2. Tarafların Dinlenmesi ve Sulhe Teşvik

Hâkim tarafların iddia ve savunmalarını kısaca dinler ve onları anlaşmaya teşvik eder (HMK m. 140/2). Uygulamada pek çok hâkim, bu aşamada tarafların anlaşmalı boşanmaya geçip geçmeyeceğini sorar. Evlilik en az bir yıl sürmüşse ve taraflar velayet, nafaka, tazminat ve mal paylaşımı konusunda uzlaşırsa, dava anlaşmalı boşanmaya dönüştürülerek aynı gün veya kısa süre içinde sonuçlandırılabilir.

3. Uyuşmazlık Konularının Tespiti

Hâkim, tarafların anlaştığı ve anlaşamadığı hususları tek tek belirler ve tutanağa geçirir. Örneğin taraflar boşanma konusunda anlaşıp yalnızca velayet ve nafaka konusunda çekişiyorsa, tahkikat bu konulara odaklanır. Bu tespit, davanın sonraki aşamalarında ispat konusunu belirler. Ön inceleme tutanağı taraflar ve avukatları tarafından imzalanır (HMK m. 140/4).

4. Delillerin Sunulması İçin Kesin Süre

Taraflara, dilekçelerinde dayandıkları ancak henüz sunmadıkları belgeleri ibraz etmeleri, başka yerlerden getirtilecek belgeler için gerekli açıklamaları yapmaları ve tanık listesi ile gider avansını yatırmaları için iki haftalık kesin süre verilir (HMK m. 140/5). Bu süreye uyulmaması, o delile dayanmaktan vazgeçilmiş sayılması sonucunu doğurur. Bu nedenle ilk duruşmadan önce tanıkların ad ve adres bilgileri ile gider avansının hazır olması önemlidir. Tanık delilinin önemi için Boşanma Davasında Tanık yazımıza bakabilirsiniz.

5. Tedbir Talepleri

Tensip zaptıyla karara bağlanmamış tedbir talepleri (tedbir nafakası, geçici velayet, kişisel ilişki, aile konutunun kullanımı) ön inceleme duruşmasında değerlendirilebilir. Hâkim tarafların ekonomik ve sosyal durumunu araştırmak üzere kolluğa müzekkere yazılmasına, gerekirse sosyal inceleme raporu alınmasına karar verir. Tedbir nafakasının ödenmemesi hâlinde icra yoluna gidilebilir: Tedbir Nafakası İcra Takibi.

6. Ara Kararlar ve Bir Sonraki Duruşma

Ön inceleme sonunda hâkim, kurumlardan getirilecek kayıtlar (SGK, tapu, banka, HTS kayıtları), tanıkların davet edilmesi ve gerekli bilirkişi incelemeleri hakkında ara kararlar kurar ve tahkikat duruşmasının gününü belirler. Tanıklar genellikle ilk duruşmada değil, sonraki tahkikat duruşmalarında dinlenir.

Anlaşmalı Boşanmada İlk Duruşma

Anlaşmalı boşanmada ilk duruşma, çoğu zaman davanın tek duruşmasıdır. Bu duruşmada:

  1. Hâkim tarafların kimliklerini tespit eder.
  2. Her iki eşi bizzat dinler ve boşanma iradelerini özgürce açıklayıp açıklamadıklarını sorar (TMK m. 166/3). Bu nedenle tarafların duruşmada hazır bulunması zorunludur; yalnızca avukatın katılması yeterli değildir.
  3. Protokolün her maddesini taraflara okur ve kabul edip etmediklerini sorar.
  4. Özellikle çocukların velayeti, kişisel ilişki ve iştirak nafakası konusundaki düzenlemelerin çocuğun yararına uygun olup olmadığını değerlendirir.
  5. Gerekli gördüğü değişiklikleri taraflara önerir; taraflar kabul ederse değişiklik tutanağa geçirilir.
  6. Şartlar sağlanmışsa boşanmaya karar verir.

Taraflardan biri duruşmada protokolden veya boşanma iradesinden dönerse, dava anlaşmalı olarak sonuçlanmaz; davacı isterse dava çekişmeli olarak devam eder. Ayrıntılar için Anlaşmalı Boşanma yazımıza bakabilirsiniz.

Hâkim İlk Duruşmada Ne Sorar?

Duruşmada hâkimin soracağı sorular davanın türüne göre değişmekle birlikte, uygulamada sık karşılaşılan sorular şunlardır:

  • Dava dilekçenizi (veya cevap dilekçenizi) tekrar ediyor musunuz? Eklemek istediğiniz bir husus var mı?
  • Boşanmak istiyor musunuz? Barışma ihtimali var mı?
  • Eşinizle ne zamandan beri ayrı yaşıyorsunuz?
  • Çocuklar şu anda kimin yanında kalıyor? Diğer ebeveynle görüşüyorlar mı?
  • Çalışıyor musunuz, aylık geliriniz ne kadar? Kira veya kredi ödemeniz var mı?
  • Anlaşmalı boşanmaya geçmeyi düşünür müsünüz?
  • Delillerinizi ve tanıklarınızı bildirdiniz mi?

Anlaşmalı boşanmada ise hâkim özellikle şu soruları sorar: “Boşanmayı kendi özgür iradenizle mi istiyorsunuz?”, “Protokolü okudunuz mu, tüm maddelerini kabul ediyor musunuz?”, “Çocuğunuzun velayeti ve nafaka konusundaki düzenlemeyi çocuğunuzun yararına buluyor musunuz?”. Sorulara kısa, açık ve dilekçelerle çelişmeyecek şekilde cevap verilmelidir. Dilekçeyle çelişen beyanlar karşı tarafça kullanılabilir.

İlk Duruşmaya Katılmazsam Ne Olur?

DurumSonuç
Davacı gelmedi, avukatı katıldıDuruşma avukatın katılımıyla yapılır; çekişmeli davada sorun yoktur
Davalı gelmedi ve avukatı yokDuruşma yapılır; dava davalının yokluğunda devam eder
Her iki taraf da gelmedi ve temsil edilmediDosya işlemden kaldırılır; üç ay içinde yenilenmezse dava açılmamış sayılır (HMK m. 150)
Anlaşmalı boşanmada taraflardan biri gelmediHâkim tarafları bizzat dinleyemeyeceği için boşanma kararı verilemez; duruşma ertelenir

Mazeret nedeniyle duruşmaya katılamayacak olan taraf, duruşmadan önce mazeretini belgeleriyle birlikte mahkemeye bildirmelidir. Yurt dışında veya başka bir şehirde bulunan tarafların ses ve görüntü aktarımı (SEGBİS) yoluyla dinlenmesi mahkemenin takdirindedir.

İlk Duruşmada Boşanma Kararı Verilir mi?

Anlaşmalı boşanmada evet; şartlar sağlanmışsa ilk duruşmada boşanma kararı verilir. Çekişmeli boşanmada ise kural olarak hayır. Ön inceleme duruşmasında deliller toplanmadan ve tanıklar dinlenmeden boşanma kararı verilmez. İstisna olarak taraflar bu duruşmada anlaşarak protokol sunarsa ve evlilik en az bir yıl sürmüşse, dava anlaşmalı boşanma olarak aynı gün sonuçlanabilir. Basına yansıyan 13. Yargı Paketi taslağında boşanma hükmünün fer’i taleplerden ayrılarak daha hızlı verilmesi öngörülmektedir; ancak bu düzenleme henüz yasalaşmamıştır.

İlk Duruşmaya Nasıl Hazırlanılır? Kontrol Listesi

  1. Kimlik kartınızı yanınızda bulundurun; duruşma salonuna girişte ve kimlik tespitinde istenir.
  2. Dilekçelerinizi tekrar okuyun: Dilekçede anlattığınız olayları ve tarihleri hatırlayın; çelişkili beyanlardan kaçının.
  3. Tanık listesini hazırlayın: Tanıkların tam adı, T.C. kimlik numarası ve güncel adresleri hazır olmalıdır.
  4. Gider avansını kontrol edin: Tanık ve müzekkere giderleri için ek avans istenebilir.
  5. Belgelerin asıllarını getirin: Sağlık raporları, tutanaklar, gelir belgeleri gibi belgelerin asılları veya onaylı örnekleri.
  6. Erken gidin: Adliyelerde güvenlik kontrolü ve salon bulma zaman alır. Duruşma saatinde salonun önünde hazır olun.
  7. Ölçülü giyinin ve sakin olun: Karşı tarafla tartışmaktan kaçının; hâkime hitap ederken saygılı ve kısa cevaplar verin.
  8. Çocukları duruşmaya götürmeyin: Hâkim çocuğu dinlemek isterse ayrıca ve uygun ortamda dinler.
  9. Anlaşma ihtimaline hazırlıklı olun: Anlaşmalı boşanmaya geçiş gündeme gelirse hangi koşulları kabul edebileceğinizi önceden avukatınızla belirleyin.

Dava sürecinde hangi delillerin işe yaradığı için Boşanma Davasında Deliller ve Boşanma Davasında İspat yazılarımıza bakabilirsiniz.

İlk Duruşmadan Sonra Süreç Nasıl İlerler?

Ön inceleme duruşmasından sonra dava tahkikat aşamasına geçer. Bu aşamada:

  • Tarafların bildirdiği tanıklar dinlenir. Her tarafın tanıkları genellikle aynı duruşmada veya ardışık duruşmalarda dinlenir.
  • Kurumlardan istenen kayıtlar (SGK, banka, tapu, iletişim kayıtları) dosyaya gelir.
  • Kolluk aracılığıyla yapılan ekonomik ve sosyal durum araştırması tamamlanır.
  • Çocuk varsa mahkeme uzmanı sosyal inceleme raporunu hazırlar ve idrak çağındaki çocuk dinlenir.
  • Taraflar delillere karşı beyanlarını sunar.

Tahkikat tamamlandığında taraflara son sözleri sorulur ve mahkeme kararını açıklar. Karara karşı istinaf ve temyiz yolları açıktır. Ortalama süreler ve süreci uzatan nedenler için Boşanma Davası Ne Kadar Sürer? yazımıza bakabilirsiniz. Adli tatil döneminin davaya etkisi için ise Adli Tatilde Boşanma Davaları Görülür mü? yazımızı inceleyebilirsiniz.

Duruşma Salonunda Kimler Bulunur? Duruşmalar Gizli mi?

Aile mahkemesi duruşmalarında hâkim, zabıt kâtibi, taraflar ve avukatları bulunur. Kural olarak duruşmalar herkese açıktır; ancak HMK m. 28 uyarınca genel ahlak veya kamu güvenliği ya da tarafların korunmaya değer üstün kişisel menfaati gerektirdiğinde hâkim duruşmanın kapalı yapılmasına karar verebilir. Boşanma davalarında tarafların özel hayatına ilişkin hassas konular konuşulduğundan, uygulamada duruşmalar çoğu zaman yalnızca taraflar ve avukatları ile yapılmaktadır. Tarafların yakınları duruşma salonuna alınmayabilir; tanıklar ise ancak dinlenecekleri sırada salona çağrılır.

Duruşmalar avukatlar için UYAP üzerinden e-duruşma yoluyla da yapılabilmektedir. Bu sistemde avukat, mahkemenin uygun görmesi hâlinde duruşmaya bürosundan görüntülü olarak katılabilir. Taraflar ise kural olarak duruşmaya fiziken katılır; yurt dışında veya başka bir şehirde bulunan tarafların ses ve görüntü bilişim sistemi (SEGBİS) aracılığıyla dinlenmesi mahkemenin takdirindedir.

Çocuk İlk Duruşmada Dinlenir mi?

Velayet uyuşmazlığı bulunan davalarda idrak çağındaki çocuğun görüşünün alınması zorunludur; ancak çocuk genellikle ilk duruşmada değil, sonraki aşamalarda ve uygun bir ortamda dinlenir. Pek çok mahkemede çocuk, duruşma salonu yerine hâkimin odasında veya adliyedeki çocuk görüşme odasında, mahkeme uzmanı eşliğinde ve ebeveynlerin bulunmadığı bir ortamda dinlenmektedir. Bu nedenle çocukların ilk duruşmaya getirilmesine gerek yoktur; mahkeme dinleme tarihini ayrıca bildirir. Çocuğun görüşünün velayet kararındaki ağırlığı için Boşanmada Çocuğun Velayeti yazımıza bakabilirsiniz.

Tensip Zaptına ve Ara Kararlara İtiraz Edilebilir mi?

Tensip zaptı ve ön inceleme sonunda kurulan ara kararlara karşı kural olarak ayrıca kanun yoluna gidilemez; bu kararlar nihai kararla birlikte istinaf incelemesine konu olur. Ancak tedbir nafakası veya geçici velayet gibi ihtiyati tedbir niteliğindeki kararlara karşı, kararı veren mahkemeye itiraz edilebilir ve koşulları varsa değişen durum nedeniyle tedbirin kaldırılması veya değiştirilmesi istenebilir. Tedbir nafakasının miktarının yetersiz veya fazla olduğu düşünülüyorsa, tarafların gelir durumunu gösteren belgelerle birlikte yeniden değerlendirme talep edilmesi mümkündür.

Karşı Dava Açılmışsa İlk Duruşma Nasıl Geçer?

Davalı eş, cevap dilekçesiyle birlikte veya ayrı bir dilekçeyle karşı boşanma davası açabilir. Uygulamada davalının kendisini kusursuz göstermek ve tazminat talep edebilmek için karşı dava açması oldukça yaygındır. Karşı dava açılmışsa ilk duruşmada hâkim her iki davayı birlikte ele alır; her iki tarafın iddialarını ve taleplerini ayrı ayrı tutanağa geçirir ve iki dava için ortak bir tahkikat yürütür. Karşı davanın harcı ve gider avansı, karşı davacı tarafından yatırılır.

Karşı dava açılması, davanın sonucunda her iki tarafın kusur durumunun ayrıntılı şekilde değerlendirilmesi anlamına gelir. Mahkeme, her iki davayı da kabul ederek tarafları boşayabilir; bu durumda kusur oranları tazminat ve nafaka taleplerini belirler. Davalı karşı dava açmamışsa bile, boşanmaya itiraz etmek ve davacının daha ağır kusurlu olduğunu ileri sürmek hakkına sahiptir. Bu nedenle karşı dava açılıp açılmayacağı, ilk duruşmadan önce dosyanın bütün olarak değerlendirilmesiyle kararlaştırılmalıdır.

İlk Duruşmada Yapılan Sık Hatalar

HataSonucu
Tanık listesini ve gider avansını iki haftalık kesin süre içinde sunmamakTanık deliline dayanma hakkının kaybedilmesi
Dilekçeyle çelişen beyanda bulunmakBeyanın karşı tarafça aleyhe delil olarak kullanılması
Duruşmada karşı tarafla tartışmak veya hakaret etmekKusur değerlendirmesinde olumsuz izlenim; disiplin tedbirleri
Hiç düşünülmeden anlaşmalı boşanmaya onay vermekNafaka, tazminat ve mal paylaşımında telafisi güç hak kayıpları
Tedbir taleplerini ileri sürmemekDava boyunca nafaka veya geçici velayet düzenlemesinden yoksun kalmak
Yetki itirazını cevap dilekçesinde ileri sürmeyip duruşmada dile getirmekYetki itirazının süresinde yapılmamış sayılması

Sık Sorulan Sorular

Boşanma davasında ilk duruşma kaç dakika sürer?

Anlaşmalı boşanmada ilk duruşma genellikle 10-15 dakika sürer. Çekişmeli davalardaki ön inceleme duruşması da çoğu zaman kısa sürer; ancak tarafların beyanları ve tedbir tartışmaları nedeniyle uzayabilir.

İlk duruşmada tanık dinlenir mi?

Çekişmeli boşanmada tanıklar genellikle ilk duruşmada değil, tahkikat duruşmalarında dinlenir. İlk duruşmada tanık listesinin sunulması için süre verilir.

İlk duruşmaya avukatsız gidebilir miyim?

Evet. Avukat tutmak zorunlu değildir. Ancak kesin süreler ve usul kuralları nedeniyle çekişmeli davalarda avukatla takip edilmesi hak kayıplarını önler.

İlk duruşmada eşimle karşılaşmak istemiyorum, ne yapabilirim?

Çekişmeli davada avukatla temsil ediliyorsanız duruşmaya bizzat katılmanız zorunlu değildir. Şiddet veya tehdit varsa bunu mahkemeye bildirerek güvenlik önlemleri alınmasını ve 6284 sayılı Kanun kapsamında koruma kararı verilmesini talep edebilirsiniz. Bkz. 6284 Koruma Kararı ve Boşanma Davası.

İlk duruşmada barışma olursa ne olur?

Taraflar barışırsa davacı davasından feragat edebilir veya taraflar davayı takip etmeyerek dosyanın işlemden kaldırılmasını sağlayabilir. Feragat hâlinde dava reddedilir ve aynı olaylara dayanarak tekrar dava açılamaz; ancak sonradan yaşanan yeni olaylar yeni bir dava sebebi olabilir.

Ön inceleme duruşmasından sonra yeni delil sunulabilir mi?

Kural olarak delillerin ön inceleme aşamasında verilen kesin süre içinde sunulması gerekir. Sonradan ortaya çıkan veya ortaya çıkması mümkün olmayan deliller ise mahkemenin değerlendirmesiyle kabul edilebilir.

Sonuç

Boşanma davasında ilk duruşma, anlaşmalı boşanmada davanın sonucunu belirleyen tek duruşma; çekişmeli boşanmada ise davanın yol haritasının çizildiği ön inceleme aşamasıdır. Bu duruşmada verilen iki haftalık kesin süreler, tedbir talepleri ve tarafların beyanları davanın geri kalanını doğrudan etkiler. İyi hazırlanmış bir ilk duruşma, hem davanın süresini kısaltır hem de hak kayıplarını önler.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş niteliği taşımaz. Somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.

İlk duruşmanıza hazırlıklı gidin

Tanık listesi, deliller, tedbir talepleri ve anlaşma seçenekleri konusunda ilk duruşmadan önce dosyanızı birlikte değerlendirelim; kesin süreleri kaçırmayın. Arzu Yılmaz Hukuk ve Danışmanlık Bürosu, İstanbul Şişli’de aile hukuku alanında hizmet vermektedir.

Kaynakça

  • 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 127, 136-142, 150.
  • 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 166, 168, 169.
  • 6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun.

Yasal Dayanak ve Kaynaklar

Bizi Arayın