İçeriğe geç

Miras Payı Hesaplama

Kısa cevap: Miras payı, Türk Medeni Kanunu’ndaki zümre sistemine göre hesaplanır. Sağ kalan eş; çocuklarla birlikte mirasın 1/4’ünü, anne-babayla veya onların altsoyuyla (kardeşlerle) birlikte 1/2’sini, büyükanne-büyükbabalarla birlikte 3/4’ünü alır; bunlar da yoksa mirasın tamamı eşe kalır. Kalan kısım çocuklar arasında eşit bölünür; önce ölmüş çocuğun payı onun çocuklarına geçer. Çocuk yoksa miras anne ve babaya, onlar da ölmüşse kardeşlere geçer. Edinilmiş mallarda eş, miras payından önce mal rejiminden doğan katılma alacağını alır.

Miras Payı Hesaplama

Tereke (Net Miras) Değeri (₺)
Sağ Kalan Eş
Çocuk Sayısı (sağ olan veya altsoyu bulunan)
Anne (çocuk yoksa)
Baba (çocuk yoksa)
Kardeş Sayısı (anne/baba vefat etmişse)

Miras payı hesaplama, bir yakınını kaybeden ailelerin karşılaştığı ilk hukuki sorulardan biridir: Eşe ne kadar kalır, çocuklar nasıl paylaşır, çocuk yoksa kimler mirasçı olur, kardeşlerin payı var mı? Yukarıdaki hesaplama aracı, mirasçıları ve tereke değerini girerek her mirasçının yasal payını oran ve tutar olarak görmenizi sağlar.

Bu rehberde aracın kullandığı kuralları, yani yasal mirasçılık sistemini; eşin payını, torunların ve kardeşlerin durumunu, evlatlık ve evlilik dışı çocukların haklarını, mal rejimi tasfiyesinin mirasa etkisini ve örnek hesaplamaları anlatıyoruz. Mirasın paylaşımında sonraki adımlar için de yol gösteriyoruz.

Yasal Mirasçılar ve Zümre Sistemi

Türk Medeni Kanunu, kan hısımlarını zümrelere ayırır. Yakın zümrede mirasçı varsa, uzak zümredekiler mirasçı olamaz. Sağ kalan eş ise her zümreyle birlikte mirasçı olur ve payı, birlikte mirasçı olduğu zümreye göre değişir.

ZümreKimler?Paylaşım kuralı
Birinci zümre (TMK m.495)Çocuklar ve onların altsoyu (torunlar, torun çocukları)Çocuklar eşit pay alır; önce ölen çocuğun payı onun altsoyuna geçer
İkinci zümre (TMK m.496)Anne, baba ve onların altsoyu (kardeşler, yeğenler)Anne ve baba eşit pay alır; önce ölenin payı kendi altsoyuna, altsoyu yoksa diğer tarafa geçer
Üçüncü zümre (TMK m.497)Büyükanne, büyükbabalar ve onların altsoyu (amca, hala, dayı, teyze)Ana tarafı ve baba tarafı yarı yarıya alır; her tarafta kendi içinde paylaşılır

Üçüncü zümreden sonraki hısımlar yasal mirasçı değildir. Hiç yasal mirasçı bulunmazsa miras Devlete kalır (TMK m.501).

Sağ Kalan Eşin Miras Payı

TMK m.499’a göre sağ kalan eşin payı şöyledir:

  • Altsoyla (çocuklarla) birlikte: Mirasın 1/4’ü
  • Ana-baba zümresiyle birlikte: Mirasın 1/2’si
  • Büyükanne-büyükbaba ve onların çocuklarıyla birlikte: Mirasın 3/4’ü
  • Bu zümrelerden kimse yoksa: Mirasın tamamı

Eşin mirasçı olabilmesi için ölüm tarihinde evliliğin devam ediyor olması gerekir. Boşanma kararı kesinleşmişse eski eş mirasçı olamaz. Boşanma davası devam ederken eşlerden biri ölürse, kural olarak sağ kalan eş mirasçı olur; ancak davaya devam eden mirasçılar sağ kalan eşin kusurunu ispat ederse, sağ kalan eş mirasçılık sıfatını kaybedebilir.

Sağ kalan eşe, ölen eşle birlikte yaşadığı konut ve ev eşyası üzerinde, miras payına mahsuben mülkiyet veya intifa hakkı tanınmasını isteme imkânı da vardır. Bu hak, eşin alışılmış yaşamını sürdürmesini korumayı amaçlar.

Mal Rejimi Tasfiyesi Önce Gelir

Miras payı hesaplamasında en sık atlanan nokta, mal rejiminin tasfiyesidir. Eşler arasında edinilmiş mallara katılma rejimi uygulanıyorsa, ölüm halinde önce mal rejimi tasfiye edilir. Sağ kalan eş, ölen eşin edinilmiş mallarının artık değerinin yarısı üzerinde katılma alacağına sahiptir. Bu alacak terekeye ait değildir; terekeden önce ayrılır. Ancak bundan sonra kalan kısım tereke olarak mirasçılar arasında paylaştırılır.

Örneğin evlilik süresince edinilmiş ve ölen eş adına kayıtlı 4.000.000 TL değerinde bir ev bulunsun. Sağ kalan eş önce katılma alacağı olarak bu değerin yarısını, yani 2.000.000 TL’yi alır. Kalan 2.000.000 TL tereke olur ve eş, çocuklarla birlikte mirasçıysa bunun 1/4’ünü, yani 500.000 TL’yi miras payı olarak alır. Toplamda eşe 2.500.000 TL değer düşer. Mal rejimi tasfiyesi yapılmadan doğrudan miras payı hesaplanırsa, eşin hakkı olandan çok daha azını alması söz konusu olur.

Örneklerle Miras Payı Hesaplama

Aşağıdaki örneklerde net tereke değeri 3.000.000 TL kabul edilmiştir:

MirasçılarPaylarTutar
Eş + 2 çocukEş 1/4, her çocuk 3/8Eş 750.000 TL, her çocuk 1.125.000 TL
Eş + 3 çocukEş 1/4, her çocuk 1/4Her biri 750.000 TL
Eş + anne + babaEş 1/2, anne 1/4, baba 1/4Eş 1.500.000 TL, anne ve baba 750.000’er TL
Eş + 2 kardeş (anne ve baba önceden ölmüş)Eş 1/2, her kardeş 1/4Eş 1.500.000 TL, her kardeş 750.000 TL
Yalnızca 2 çocukHer çocuk 1/2Her biri 1.500.000 TL
Eş + 1 çocuk + önceden ölmüş çocuğun 2 torunuEş 1/4, sağ çocuk 3/8, her torun 3/16Eş 750.000 TL, çocuk 1.125.000 TL, her torun 562.500 TL
Yalnızca eş (hiç kan hısmı yok)Eş tamamı3.000.000 TL

Kardeşler arasında ana-baba bir ve yalnızca ana veya baba bir kardeşler varsa, paylaşım her ebeveynin payı üzerinden ayrı ayrı yapılır. Yalnızca baba bir kardeş, annenin payından pay alamaz. Bu nedenle karma kardeş durumlarında hesap daha karmaşıktır ve aracın sonucu dikkatle değerlendirilmelidir.

Miras paylaşımında destek mi gerekiyor?

Mirasçılık belgesi, tereke tespiti ve paylaşım sürecinde haklarınızı korumak için dosyanızı birlikte değerlendirelim.

WhatsApp üzerinden Av. Arzu Yılmaz’a yazın →

Yarım Kardeşler ve Üçüncü Zümrede Paylaşım

Çocuğu olmayan ve anne-babası ölmüş birinin mirasında kardeşler mirasçı olur. Ancak kardeşlerin bir kısmı yalnızca anne bir veya yalnızca baba bir ise, paylaşım iki aşamada yapılır. Önce miras, anne ve babaya düşecek paylar olarak ikiye ayrılır. Annenin payı annenin altsoyu (anne bir ve ana-baba bir kardeşler) arasında, babanın payı ise babanın altsoyu (baba bir ve ana-baba bir kardeşler) arasında paylaştırılır. Böylece ana-baba bir kardeş her iki taraftan pay alırken, yarım kardeş yalnızca bir taraftan pay alır.

Örnek: Eşi ve çocuğu olmayan, anne ve babası ölmüş birinin bir ana-baba bir kardeşi ve bir baba bir kardeşi olsun. Mirasın yarısı annenin payıdır ve annenin altsoyu yalnızca ana-baba bir kardeş olduğu için bu yarının tamamını o alır. Diğer yarı babanın payıdır ve baba tarafındaki iki kardeş arasında eşit bölünür. Sonuçta ana-baba bir kardeş mirasın 3/4’ünü, baba bir kardeş 1/4’ünü alır.

Üçüncü zümrede ise miras, ana tarafı ve baba tarafı olarak ikiye ayrılır; her taraftaki büyükanne ve büyükbaba kendi tarafının payını eşit paylaşır. Önceden ölmüş büyükanne veya büyükbabanın payı onun altsoyuna (amca, hala, dayı, teyze) geçer. Sağ kalan eş bu zümreyle birlikte mirasçı olduğunda mirasın 3/4’ünü alır; kalan 1/4 üçüncü zümredeki mirasçılar arasında kanundaki kurallara göre paylaştırılır. Üçüncü zümrede eşle birlikte mirasçılığa ilişkin özel kurallar bulunduğundan, bu tür dosyalarda hesabın ayrıca kontrol edilmesi önerilir.

Torunlar, Evlatlıklar ve Evlilik Dışı Çocuklar

Torunlar: Çocuklar hayattaysa torunlar mirasçı olmaz. Miras bırakandan önce ölmüş bir çocuğun payı ise onun çocuklarına, yani torunlara eşit olarak geçer. Buna halefiyet denir.

Evlatlıklar: TMK m.500’e göre evlatlık ve altsoyu, evlat edinene öz çocuk gibi mirasçı olur. Evlatlığın kendi ailesindeki mirasçılığı da devam eder. Buna karşılık evlat edinen ve onun hısımları, evlatlığa mirasçı olmaz.

Evlilik dışı çocuklar: Babayla soybağı tanıma veya babalık hükmüyle kurulmuş olan evlilik dışı çocuk, evlilik içinde doğan çocuklarla aynı payı alır. Soybağı kurulmamışsa babaya mirasçı olamaz; bu durumda önce babalık davası açılması gerekebilir.

Ana rahmindeki çocuk: Sağ doğmak koşuluyla, miras bırakanın ölümü sırasında ana rahminde bulunan çocuk da mirasçı olur. Bu nedenle böyle bir durumda paylaşım doğuma kadar ertelenir.

Saklı Pay ve Vasiyetname Varsa

Yukarıdaki hesaplamalar, miras bırakanın vasiyetname bırakmadığı durumlarda geçerli olan yasal paylardır. Miras bırakan vasiyetname veya miras sözleşmesi yapmışsa, mal varlığını yasal paylardan farklı şekilde dağıtabilir. Ancak altsoy, ana-baba ve eş için saklı pay sınırına uymak zorundadır. Saklı paylar; altsoy için yasal payın yarısı, ana ve babanın her biri için dörtte biri, sağ kalan eş için ise altsoy veya ana-baba ile birlikte yasal payın tamamı, diğer hallerde dörtte üçüdür. Kardeşlerin saklı payı yoktur.

Saklı payı zedelenen mirasçı, tenkis davası açarak payını talep edebilir. Ayrıntılı bilgi ve örnek hesaplamalar için tenkis davası rehberimize bakabilirsiniz.

Mirasın Reddi ve Feragatin Paylara Etkisi

Mirasçılardan biri mirası reddederse, reddeden mirasçının payı, o kişi miras bırakandan önce ölmüş gibi kendi altsoyuna geçer. Örneğin borca batık bir terekede çocuklardan biri mirası reddeder ve onun çocukları da reddetmezse, miras torunlara geçebilir. Bu nedenle borca batık terekelerde tüm altsoyun ret süresini takip etmesi gerekir. Altsoyu bulunmayan mirasçının reddettiği pay ise diğer mirasçılara kalır.

Mirastan feragat sözleşmesi ise miras bırakanın sağlığında, mirasçıyla resmi şekilde yapılan bir anlaşmadır. Karşılıklı bir feragatte, aksi kararlaştırılmadıkça feragat eden mirasçının altsoyu da mirasçılıktan çıkar. Feragat eden mirasçı, miras paylaşımında hesaba katılmaz ve saklı pay iddiasında bulunamaz.

Yurt Dışındaki Mirasçılar ve Yabancı Uyruklu Mirasçılar

Mirasçılardan bazıları yurt dışında yaşıyorsa veya yabancı uyrukluysa, paylaşım süreci uzayabilir. Mirasçılık belgesi için yabancı ülkelerde düzenlenmiş nüfus ve ölüm belgelerinin apostilli ve tercümeli olarak sunulması gerekir. Türkiye’deki taşınmazlara ilişkin miras, Türk hukukuna tabidir; yabancı uyruklu mirasçıların miras yoluyla taşınmaz edinmesi ise karşılıklılık ve kanuni sınırlamalar çerçevesinde değerlendirilir.

Yurt dışında yaşayan mirasçılar, Türkiye’deki işlemleri konsolosluk veya noter aracılığıyla verecekleri vekâletname ile bir vekil üzerinden yürütebilir. Vekâletnamede mirasçılık belgesi alma, mirasın reddi, intikal, satış ve paylaşım işlemleri için açık yetki bulunmasına dikkat edilmelidir.

Tereke Değeri Nasıl Belirlenir?

Miras payının tutarını hesaplamak için önce terekenin net değeri bulunmalıdır. Tereke; miras bırakanın ölüm tarihindeki taşınmazları, araçları, banka hesapları, hisse senetleri, şirket payları, alacakları ve değerli taşınırlarından oluşur. Bu toplamdan miras bırakanın borçları, cenaze giderleri ve terekeyle ilgili masraflar düşülür.

Taşınmazların değeri için tapudaki satış bedeli veya emlak vergi değeri yeterli değildir; gerçek piyasa değeri esas alınmalıdır. Uyuşmazlık halinde değer, mahkemece atanan bilirkişi tarafından belirlenir. Miras bırakanın sağlığında bazı mirasçılara yaptığı ve mirasçılık payına mahsuben verildiği kabul edilen kazandırmalar da, paylaşımda denkleştirme için hesaba katılabilir.

Miras bırakanın borçları terekenin değerini aşıyorsa, mirasçılar mirası reddedebilir. Mirasın reddi için mirasçının, mirasçı olduğunu öğrendiği tarihten itibaren üç ay içinde sulh hukuk mahkemesine başvurması gerekir. Ölüm tarihinde borca batık olduğu açıkça belli olan bir miras ise reddedilmiş sayılır; ancak bunun tespiti için de dava açılması gerekebilir.

Paylaşım İçin İlk Adım: Mirasçılık Belgesi

Mirasçıların kimler olduğunu ve paylarını gösteren resmi belge, mirasçılık belgesidir (veraset ilamı). Bu belge noterden veya sulh hukuk mahkemesinden alınabilir. Noter, nüfus kayıtlarına göre düzenleme yapar; nüfus kayıtlarında belirsizlik varsa, örneğin yabancı uyruklu mirasçılar veya kayıt dışı evlat edinme söz konusuysa, mahkemeye başvurmak gerekir.

Mirasçılık belgesi alındıktan sonra bankalardaki hesaplar, araçlar ve taşınmazlar mirasçılar adına intikal ettirilebilir. Taşınmazlar tapuda önce elbirliği mülkiyeti şeklinde mirasçılar adına tescil edilir. Mirasçılar anlaşırsa, taşınmazları aralarında paylaştırabilir veya birinin adına devredebilir. Tapu masrafları için tapu harcı hesaplama aracımıza bakabilirsiniz.

Mirasçılar Arasında Anlaşmalı Paylaşım

Mirasçılar, yasal paylarına bağlı kalmadan aralarında anlaşarak mirası dilediği gibi paylaşabilir. Örneğin bir mirasçı evi, diğeri arabayı ve banka hesabındaki parayı alabilir; değer farkları aralarında para ödenerek denkleştirilebilir. Bu anlaşma, yazılı olarak yapılan bir miras taksim sözleşmesiyle kayıt altına alınmalıdır. Taşınmazlara ilişkin paylaşımlar ise tapu müdürlüğünde tüm mirasçıların katılımıyla yapılan işlemle tescil edilir.

Anlaşmalı paylaşım, hem mahkeme masraflarını hem de açık artırmada değer kaybını önler. Ancak paylaşım öncesinde tüm malların değerinin gerçekçi biçimde belirlenmesi, mirasçılar arasında ileride doğabilecek “haksızlık yapıldı” iddialarının önüne geçer. Mirasçılardan biri küçük veya kısıtlıysa, paylaşım sözleşmesinin geçerliliği için sulh hukuk mahkemesinin izni gerekebilir.

Veraset ve İntikal Vergisi

Miras yoluyla edinilen mallar, Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu’na göre vergiye tabidir. Ölüm Türkiye’de gerçekleşmiş ve mirasçılar Türkiye’de bulunuyorsa, beyanname ölüm tarihinden itibaren dört ay içinde verilmelidir. Eş ve çocuklar için kanunda belirli istisna tutarları öngörülmüştür; istisnayı aşan kısım için artan oranlı vergi uygulanır. İstisna tutarları her yıl güncellenir.

Beyanname verilmeden bankadaki paraların çekilmesi veya tapuda intikal işlemi yapılması mümkün değildir. Vergi, üç yılda ve yılda iki taksit halinde ödenebilir. Miras bırakanın borçlarının ve cenaze giderlerinin belgelenmesi, vergi matrahından indirim yapılabilmesi için önemlidir.

Mirasçılar Anlaşamazsa: Ortaklığın Giderilmesi

Mirasçılar mirası nasıl paylaşacakları konusunda anlaşamazsa, her mirasçı ortaklığın giderilmesi davası açabilir. Bu davada mahkeme önce malların aynen bölünmesini değerlendirir; bu mümkün değilse malların satılarak bedelinin mirasçılar arasında payları oranında dağıtılmasına karar verir. 1 Eylül 2023’ten itibaren bu davalarda dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur. Ayrıntılar için ortaklığın giderilmesi davası rehberimize bakabilirsiniz.

Mirasçılardan biri ortak taşınmazı tek başına kullanıyorsa, diğer mirasçılar şartları oluştuğunda ecrimisil isteyebilir. Tutarı ecrimisil hesaplama aracımızla tahmin edebilirsiniz. Miras bırakanın sağlığında mal kaçırdığı düşünülüyorsa, muris muvazaası davası gündeme gelebilir.

Hesaplamada Sık Yapılan Hatalar

  • Mal rejimi tasfiyesini atlamak: Eşin katılma alacağı, miras payından önce ayrılmalıdır.
  • Kardeşleri her durumda mirasçı saymak: Miras bırakanın çocuğu veya anne-babası hayattaysa kardeşler mirasçı olmaz.
  • Torunları çocuklarla eşit saymak: Torunlar ancak önceden ölmüş ebeveynlerinin payını paylaşır.
  • Boşanma davası sürerken eşin payını yok saymak: Dava kesinleşmeden ölüm gerçekleşmişse eş kural olarak mirasçıdır.
  • Tapu değerini esas almak: Paylaşımda gerçek piyasa değeri önemlidir.
  • Mirası reddetme süresini kaçırmak: Borca batık terekelerde üç aylık süre çok önemlidir.

Sık Sorulan Sorular

Eş ve çocuklar mirası nasıl paylaşır?

Sağ kalan eş mirasın 1/4’ünü alır; kalan 3/4 çocuklar arasında eşit paylaşılır. Örneğin iki çocuk varsa her biri mirasın 3/8’ini alır.

Çocuk yoksa miras kime kalır?

Çocuk ve torun yoksa sağ kalan eş mirasın yarısını, anne ve baba diğer yarısını eşit olarak alır. Anne veya baba önceden ölmüşse onun payı kardeşlere geçer.

Kardeşler mirasçı olur mu?

Miras bırakanın çocuğu veya torunu yoksa ve anne ya da babası önceden ölmüşse, ölen ebeveynin payı kardeşlere geçer. Çocuk varsa kardeşler mirasçı olmaz.

Kardeşlerin saklı payı var mı?

Hayır. Kardeşlerin saklı payı 2007 yılında kaldırılmıştır. Miras bırakan vasiyetnameyle kardeşlerini mirastan tamamen yoksun bırakabilir.

Torunlar mirasçı olur mu?

Torunlar, ancak ebeveynleri miras bırakandan önce ölmüşse mirasçı olur ve önceden ölen ebeveynlerinin payını eşit olarak paylaşır.

Evlatlık mirasçı olur mu?

Evet. Evlatlık ve altsoyu, evlat edinene öz çocuk gibi mirasçı olur. Evlatlığın kendi ailesindeki mirasçılığı da devam eder.

Boşanma davası sürerken eş ölürse miras ne olur?

Boşanma kararı kesinleşmediyse sağ kalan eş kural olarak mirasçıdır. Ancak davaya devam eden mirasçılar sağ kalan eşin kusurunu ispat ederse eş mirasçılık sıfatını kaybedebilir.

Miras payı hesaplama aracı kesin sonuç verir mi?

Araç yasal paylara göre doğru oranları gösterir; ancak vasiyetname, mal rejimi tasfiyesi, denkleştirme ve tereke değerindeki uyuşmazlıklar sonucu değiştirebilir. Kesin paylaşım için mirasçılık belgesi ve uzman değerlendirmesi gerekir.

Mirası reddeden çocuğun payı kime geçer?

Mirası reddeden mirasçının payı, o kişi miras bırakandan önce ölmüş gibi kendi altsoyuna geçer. Altsoyu yoksa pay diğer mirasçılara kalır. Borca batık terekelerde torunların da ret süresini takip etmesi gerekir.

Anne bir kardeş babadan miras alır mı?

Hayır. Yalnızca anne bir kardeş, miras bırakanın babasının payından pay alamaz; sadece annenin payını diğer anne tarafı kardeşlerle paylaşır.

Sonuç

Miras payı hesaplama, zümre sistemi ve eşin payı kurallarıyla belirlenir: Eş çocuklarla birlikte 1/4, anne-babayla birlikte 1/2, büyükanne-büyükbabalarla birlikte 3/4 pay alır; kalan kısım ilgili zümre içinde paylaştırılır. Ancak gerçek paylaşımda eşin mal rejiminden doğan katılma alacağı, vasiyetname ve saklı paylar, sağlığında yapılan kazandırmalar ve tereke borçları da hesaba katılmalıdır. Yukarıdaki araçla yasal payları gördükten sonra mirasçılık belgesini alın, terekeyi tespit edin ve paylaşımı mümkünse mirasçılar arasında anlaşarak yapın.

Unutmayın ki yasal paylar başlangıç noktasıdır; mirasçıların kendi aralarında yapacakları adil ve belgeli bir paylaşım, uzun süren davalardan çoğu zaman daha iyi sonuç verir.

Miras paylaşımınızı birlikte planlayalım

Şişli’deki büromuzdan veya online görüşmeyle durumunuzu inceleyip size özel bir yol haritası çıkarıyoruz.

Hemen WhatsApp’tan ulaşın →

Yasal Dayanak ve Kaynaklar

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; somut olayınız için hukuki danışmanlık yerine geçmez. Bilgiler 30 Ekim 2026 itibarıyla günceldir.

Diğer Hesaplama Araçları

Bizi Arayın