Kısa cevap: Eşe yönelik şiddet, Türk hukukunda en ağır boşanma sebeplerinden biridir. Ağır şiddet ve hayata kast TMK m. 162 kapsamında özel boşanma sebebidir; öğrenmeden itibaren altı ay, her hâlde beş yıl içinde dava açılmalıdır. Daha hafif görünen şiddet olayları da TMK m. 166 uyarınca evlilik birliğini temelinden sarsan ağır kusur kabul edilir; Yargıtay tek bir tokadı bile boşanma için yeterli görmektedir. Şiddet mağduru, boşanma davasını beklemeden 6284 sayılı Kanun kapsamında aile mahkemesinden uzaklaştırma ve iletişim yasağı gibi koruma kararları alabilir. Darp raporu, koruma kararı, karakol tutanakları ve tanık beyanları en güçlü delillerdir. Şiddet uygulayan eş, boşanmada maddi ve manevi tazminat ödemeye mahkûm edilebilir ve velayet değerlendirmesinde ciddi şekilde dezavantajlı duruma düşer.
Acil durumdaysanız: Önce kendi güvenliğinizi sağlayın. 112 Acil Çağrı‘yı arayabilir, KADES uygulamasını kullanabilir veya en yakın karakola başvurabilirsiniz. Hukuki destek için 0531 953 17 43 numaralı telefondan bize ulaşabilirsiniz.
Koruma kararlarının boşanma davasıyla ilişkisi için 6284 Koruma Kararı ve Boşanma Davası, tüm boşanma sebepleri için Boşanma Sebepleri Nelerdir? yazılarımıza bakabilirsiniz.

Hukuki destek: Boşanma ve aile hukuku alanındaki süreçler ve dava vekilliği hakkında bilgi için İstanbul boşanma avukatı sayfamızı inceleyebilirsiniz.
İçindekiler
Hukuken Şiddet Nedir?
6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun’un 2. maddesi şiddeti geniş bir şekilde tanımlar: Kişinin fiziksel, cinsel, psikolojik veya ekonomik açıdan zarar görmesiyle veya acı çekmesiyle sonuçlanan ya da sonuçlanması muhtemel olan, buna yönelik tehdit ve baskıyı da içeren her türlü tutum ve davranış şiddettir. Aile içi şiddet ise aynı haneyi paylaşmasa da aile bireyleri ve eşler arasında yaşanan bu tür eylemleri kapsar. Boşanma hukukunda dikkate alınan şiddet türleri şunlardır:
| Şiddet Türü | Örnekler |
|---|---|
| Fiziksel şiddet | Tokat atmak, itmek, saç çekmek, darp, boğmaya çalışmak, eşya fırlatmak |
| Psikolojik şiddet | Sürekli aşağılamak, tehdit etmek, korkutmak, sosyal çevreden yalıtmak, kıskançlıkla kontrol etmek |
| Sözlü şiddet | Hakaret, küfür, bağırmak, küçük düşürücü lakaplar takmak |
| Ekonomik şiddet | Eşin çalışmasını engellemek, maaşına el koymak, ev ihtiyaçlarını karşılamamak, borçlandırmak |
| Cinsel şiddet | Rızası olmayan cinsel davranışa zorlamak; evlilik içinde de suçtur |
| Dijital şiddet | Telefonu izlemek, konum takibi, özel görüntüleri yaymakla tehdit etmek, sosyal medyada teşhir |
Şiddet Hangi Boşanma Sebebine Girer?
Hayata Kast, Pek Kötü veya Onur Kırıcı Davranış (TMK m. 162)
Eşin diğerinin hayatına kastetmesi, ona pek kötü davranması veya ağır derecede onur kırıcı davranışta bulunması özel bir boşanma sebebidir. Öldürmeye teşebbüs, silahla tehdit, ağır darp ve işkence niteliğindeki davranışlar bu kapsamdadır. Bu sebebe dayanıldığında olayın ispatı boşanma için yeterlidir; ayrıca evliliğin sarsıldığının araştırılmasına gerek yoktur. Ancak iki sınırlama vardır:
- Dava, olayın öğrenilmesinden itibaren altı ay ve her hâlde olayın üzerinden beş yıl içinde açılmalıdır.
- Olayı affeden eşin bu sebebe dayanarak dava açma hakkı yoktur.
Ayrıntılar için Hayata Kast, Pek Kötü veya Onur Kırıcı Davranış Nedeniyle Boşanma yazımıza bakabilirsiniz.
Evlilik Birliğinin Temelinden Sarsılması (TMK m. 166)
TMK m. 162’nin ağırlık eşiğine ulaşmayan veya süresi geçmiş şiddet olayları, genel boşanma sebebi kapsamında ileri sürülebilir. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, eşe yönelik fiziksel şiddeti hangi ağırlıkta olursa olsun ağır kusur olarak kabul etmekte; tek bir tokat atma olayını dahi evlilik birliğini temelinden sarsan davranış olarak değerlendirmektedir. Uygulamada en güvenli yöntem, davayı hem m. 162’ye hem de m. 166’ya birlikte dayandırmaktır. Böylece özel sebebin süresi geçmiş veya ağırlık eşiği tartışmalı olsa bile boşanma kararı verilebilir.
Psikolojik ve Sözlü Şiddet
Fiziksel iz bırakmayan şiddet de boşanma sebebidir. Sürekli aşağılama, tehdit, hakaret, eşi ailesinden ve arkadaşlarından yalıtma ve aşırı kıskançlıkla kontrol etme gibi davranışlar Yargıtay tarafından ağır kusur kabul edilmektedir. Bu tür şiddetin ispatında mesajlar, ses kayıtları (hukuka uygun elde edilmişse), tanık beyanları ve psikiyatri veya psikolog raporları önemlidir. Ayrıntılar için Hakaret ve Küfür Boşanma Sebebi mi? ve Narsist Eşten Boşanma yazılarımıza bakabilirsiniz.
6284 Sayılı Kanun Kapsamında Koruma Kararları
Şiddet mağdurunun boşanma davasını açmasını veya sonuçlanmasını beklemesine gerek yoktur. 6284 sayılı Kanun, şiddete uğrayan veya uğrama tehlikesi bulunan kişilerin derhâl korunmasını sağlar. Koruma tedbiri kararı için şiddetin ispatı veya belge sunulması şartı aranmaz; mağdurun beyanı yeterli kabul edilebilir.
Koruma Kararı Nereden Alınır?
- Aile mahkemesi: Uzaklaştırma, iletişim yasağı, silah teslimi gibi şiddet uygulayana yönelik tedbirler.
- Kolluk (polis veya jandarma): Gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde bazı tedbirleri kolluk amiri alabilir; bu kararlar hâkim onayına sunulur.
- Mülki amir: Barınma yeri sağlanması, geçici maddi yardım, psikolojik danışmanlık gibi korunan kişiye yönelik tedbirler.
- Şiddet Önleme ve İzleme Merkezleri (ŞÖNİM): Başvuruların alınması, yönlendirme ve izleme.
Başlıca Koruma Tedbirleri
| Tedbir | Açıklama |
|---|---|
| Uzaklaştırma | Şiddet uygulayanın ortak konuttan derhâl uzaklaştırılması ve korunan kişiye, konutuna, okuluna, işyerine yaklaşmaması |
| İletişim yasağı | Telefon, mesaj, sosyal medya dahil her türlü iletişim yoluyla rahatsız etmenin yasaklanması |
| Ortak konutun korunana tahsisi | Konutun mağdur ve çocuklara bırakılması |
| Silah teslimi | Ruhsatlı olsa bile silahların kolluğa teslimi |
| Çocuklarla kişisel ilişkinin düzenlenmesi | Görüşmenin refakatli yapılması, sınırlandırılması veya kaldırılması |
| Bağımlılık tedavisi | Alkol veya madde bağımlılığı varsa muayene ve tedaviye yönlendirme |
| Kimlik bilgilerinin gizlenmesi | Hayati tehlike varsa korunan kişinin bilgilerinin gizli tutulması |
Tedbir kararları her defasında en çok altı ay için verilir ve şiddet tehlikesi devam ediyorsa uzatılabilir. Koruma kararına aykırı davranan kişi hakkında, hâkim kararıyla üç günden on güne kadar zorlama hapsi uygulanır; aykırılığın tekrarı hâlinde süre on beş günden otuz güne kadardır ve toplam süre altı ayı geçemez (6284 s. K. m. 13). Koruma kararlarının boşanma davasına etkisi için 6284 Koruma Kararı ve Boşanma Davası yazımıza bakabilirsiniz.
Şiddet Nasıl İspatlanır?
Boşanma davasında şiddet iddiasını ileri süren taraf, bu iddiayı ispatlamakla yükümlüdür. Koruma kararı için delil şartı aranmasa da, boşanma davasında kusurun belirlenmesi için somut deliller gerekir. En etkili deliller şunlardır:
- Adli tıp veya hastane darp raporu: Şiddetten hemen sonra hastaneye veya Adli Tıp Kurumu’na başvurularak alınmalıdır. Rapor, yaralanmanın niteliğini ve tarihini belgeler.
- Karakol ve savcılık kayıtları: Şikâyet tutanakları, ifade tutanakları ve soruşturma dosyası.
- Koruma kararları: Önceki 6284 kararları, tedbirin ihlaline ilişkin tutanaklar.
- Ceza mahkemesi kararları: Eşe karşı kasten yaralama, tehdit veya hakaret nedeniyle verilen mahkûmiyet kararları. Hukuk hâkimi ceza mahkemesinin beraat kararıyla bağlı değildir; ancak ceza mahkemesinin tespit ettiği maddi olgular güçlü delil oluşturur.
- Fotoğraf ve görüntüler: Yaraların, kırılan eşyaların fotoğrafları; tarihli olmaları önemlidir.
- Mesajlar ve yazışmalar: Tehdit, özür veya şiddeti kabul eden mesajlar.
- Tanık beyanları: Şiddete veya izlerine tanık olan komşular, aile üyeleri, arkadaşlar.
- ALO 183 ve ŞÖNİM kayıtları: Daha önce yapılan başvuruların kayıtları.
Şiddet çoğu zaman evin içinde ve tanık olmadan yaşandığı için, şiddetten hemen sonra rapor alınması ve kolluğa başvurulması büyük önem taşır. Delillerin toplanmasında dikkat edilecek hususlar için Boşanma Davasında Deliller yazımıza bakabilirsiniz.
Dijital Şiddet ve Israrlı Takip
Teknolojinin yaygınlaşmasıyla birlikte şiddetin önemli bir kısmı dijital ortama taşınmıştır. Eşin telefonuna gizlice takip uygulaması yüklemek, konumunu sürekli izlemek, sosyal medya hesaplarının şifrelerini zorla almak, özel fotoğraf veya videoları yaymakla tehdit etmek ve sürekli mesaj veya aramalarla rahatsız etmek, hem boşanma davasında ağır kusur hem de suç oluşturabilir. Bu davranışlar; ısrarlı takip (TCK m. 123/A), özel hayatın gizliliğini ihlal (TCK m. 134), kişisel verileri hukuka aykırı olarak ele geçirme veya yayma (TCK m. 136) ve tehdit (TCK m. 106) suçlarının konusu olabilir.
Dijital şiddetin ispatında ekran görüntüleri, mesaj kayıtları ve gerekirse telefonda yapılacak bilirkişi incelemesi kullanılabilir. Ekran görüntülerinin tarih ve gönderen bilgisini gösterecek şekilde alınması ve orijinal cihazın saklanması önerilir. 6284 sayılı Kanun kapsamındaki iletişim yasağı, sosyal medya ve mesajlaşma uygulamaları üzerinden yapılan rahatsız etmeleri de kapsar. Boşanmadan sonra da devam eden takip ve rahatsız etme davranışlarına karşı koruma kararı alınabilir.
Şiddetin Ceza Hukuku Boyutu
Eşe yönelik şiddet aynı zamanda suçtur ve boşanma davasından bağımsız olarak ceza soruşturmasına konu olur. Başlıca suçlar şunlardır:
| Suç | Madde | Not |
|---|---|---|
| Kasten yaralama | TCK m. 86 | Eşe karşı işlenmesi nitelikli hâldir; ceza artırılır ve soruşturma şikâyete bağlı değildir |
| Tehdit | TCK m. 106 | Silahla tehdit daha ağır cezalandırılır |
| Hakaret | TCK m. 125 | Şikâyete bağlıdır |
| Israrlı takip | TCK m. 123/A | Eşe veya boşanılmış eşe karşı işlenmesi nitelikli hâldir |
| Cinsel saldırı | TCK m. 102 | Eşe karşı işlenmesi hâlinde soruşturma şikâyete bağlıdır |
| Kişiyi hürriyetinden yoksun kılma | TCK m. 109 | Eşe karşı işlenmesi ağırlaştırıcı sebeptir |
Ceza soruşturması ve boşanma davası birbirinden bağımsız yürür. Ceza davasının sonuçlanmasının beklenmesi zorunlu değildir; ancak ceza dosyasındaki deliller boşanma davasında kullanılabilir.
Şiddet Boşanmanın Sonuçlarını Nasıl Etkiler?
Maddi ve Manevi Tazminat
Şiddet, boşanma davasında en ağır kusurlardan biridir. Şiddete uğrayan eş, kusursuz veya daha az kusurlu olması koşuluyla maddi ve manevi tazminat talep edebilir (TMK m. 174). Manevi tazminat miktarı belirlenirken şiddetin ağırlığı, tekrarı ve mağdurun kişilik haklarına verilen zarar dikkate alınır. Ayrıntılar için Boşanmada Tazminat Miktarı yazımıza bakabilirsiniz.
Nafaka
Şiddet uygulayan ve ağır kusurlu olan eş, yoksulluk nafakası talep edemez; çünkü nafaka isteyen eşin kusurunun daha ağır olmaması gerekir (TMK m. 175). Şiddete uğrayan eşin ise yoksulluğa düşecekse nafaka talep etme hakkı vardır. Bkz. Boşanmada Nafaka Rehberi.
Velayet ve Kişisel İlişki
Aile içi şiddet, velayet değerlendirmesinde çocuğun üstün yararı bakımından ağır bir olumsuz unsurdur. Çocuğa yönelik olmasa bile, çocuğun gözü önünde eşe uygulanan şiddet çocuğun ruhsal gelişimini olumsuz etkilediği için velayetin şiddet uygulayan ebeveyne verilmemesi yönünde değerlendirilir. Şiddet riski varsa çocukla kişisel ilişki refakatli yapılabilir, sınırlandırılabilir veya kaldırılabilir. Ayrıntılar için Boşanmada Çocuğun Velayeti ve Çocukla Kişisel İlişki yazılarımıza bakabilirsiniz.
Şiddet Sonrası Evden Ayrılmak Terk Sayılır mı?
Hayır. Şiddet nedeniyle ortak konutu terk eden eş, haklı bir sebeple ayrıldığı için terk eden konumunda sayılmaz. TMK m. 197’ye göre ortak hayat yüzünden kişiliği, ekonomik güvenliği veya ailenin huzuru ciddi biçimde tehlikeye düşen eş, bu tehlike sürdükçe ayrı yaşama hakkına sahiptir. Bu durumda ayrılan eş, hâkimden diğer eşin aile birliğine katkı payı ödemesine, konut ve ev eşyasının kullanımına ilişkin önlemler alınmasını isteyebilir. Ancak ayrılık nedeninin şiddet olduğunu gösteren delillerin (rapor, tutanak, mesaj, tanık) saklanması gerekir. Ayrıca 6284 sayılı Kanun kapsamında ortak konutun mağdura tahsisi ve şiddet uygulayanın uzaklaştırılması da talep edilebilir.
Şiddeti Affettiysem Dava Açabilir miyim?
TMK m. 162’ye dayalı özel boşanma sebebinde, şiddeti affeden eşin bu sebeple dava hakkı yoktur. Affetme açık bir beyanla olabileceği gibi, olaydan sonra uzun süre olağan şekilde birlikte yaşanması gibi davranışlardan da çıkarılabilir. Ancak şiddet sonrası korku, ekonomik bağımlılık veya çocuklar nedeniyle birlikte yaşamaya devam etmek her zaman affetme sayılmaz; mahkeme somut durumu değerlendirir. Ayrıca affedilen şiddetten sonra yeni bir şiddet olayı yaşanırsa, yeni olay bağımsız bir boşanma sebebi oluşturur ve önceki olaylar da evliliğin sarsılmasının arka planı olarak dikkate alınabilir.
Karşılıklı Şiddet Hâlinde Kusur
Eşlerin birbirine şiddet uyguladığı durumlarda mahkeme, olayları başlatanı, şiddetin ağırlığını ve sürekliliğini değerlendirerek kusur oranlarını belirler. Kendini korumak için yapılan meşru müdafaa niteliğindeki davranışlar kusur sayılmaz. Karşılıklı ve eşit ağırlıkta şiddet hâlinde taraflar eşit kusurlu bulunabilir; bu durumda tazminat talepleri reddedilebilir, ancak boşanma kararı yine verilir.
Şiddet Mağdurları İçin Destek Mekanizmaları
- 112 Acil Çağrı Merkezi: Acil durumlarda polis, jandarma ve sağlık ekiplerine ulaşmak için.
- KADES (Kadın Destek Uygulaması): Emniyet Genel Müdürlüğü’nün akıllı telefon uygulaması; tek dokunuşla ihbar ve konum paylaşımı sağlar.
- ALO 183: Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’nın danışma ve yönlendirme hattı.
- ŞÖNİM: Şiddet Önleme ve İzleme Merkezleri; başvuru, koruma kararı takibi, psikolojik ve hukuki destek.
- Kadın konukevleri: Hayati tehlike altındaki kadınlar ve çocuklar için geçici barınma.
- Baro adli yardım büroları: Mali durumu yetersiz olanlar için ücretsiz avukat desteği.
Şiddet içeren ilişkilerde arabuluculuk veya uzlaştırma yoluyla “barıştırma” girişimleri mağduru yeniden risk altına sokabileceğinden, önceliğin her zaman güvenliğin sağlanması olması gerekir.
Şiddet Nedeniyle Boşanma Süreci Adım Adım
- Güvenliği sağlayın: Acil tehlike varsa 112’yi arayın veya KADES’i kullanın. Gerekirse güvendiğiniz bir yakınınızın yanına veya konukevine geçin.
- Sağlık raporu alın: Hastaneye başvurun ve yaralanmanın şiddet sonucu oluştuğunu doktora açıkça belirtin; adli rapor düzenlenmesini isteyin.
- Kolluğa veya savcılığa başvurun: Şikâyetinizi tutanağa geçirtin. Kolluk, gecikmesinde sakınca olan hâllerde koruma tedbirlerini hemen alabilir.
- Koruma kararı isteyin: Aile mahkemesinden uzaklaştırma, iletişim yasağı ve gerekirse ortak konutun size tahsisi talep edin.
- Delilleri saklayın: Mesajları, fotoğrafları, rapor ve tutanakların örneklerini güvenli bir yerde (bulut hesabı, güvendiğiniz bir kişi) muhafaza edin.
- Boşanma davasını açın: Davayı TMK m. 162 ve m. 166’ya birlikte dayandırın; tedbir nafakası, geçici velayet, maddi ve manevi tazminat taleplerini dilekçeye ekleyin.
- Mal varlığını koruma altına alın: Ortak konut veya diğer taşınmazlar üzerine aile konutu şerhi veya ihtiyati tedbir konulmasını talep edin.
Dava dilekçesinin hazırlanması ve davanın aşamaları için Boşanma Davası Nasıl Açılır? yazımıza bakabilirsiniz. Şiddet mağduru eşin adres bilgilerinin dava dosyasında gizli tutulması da talep edilebilir; bu, özellikle eşin yeni adresini öğrenerek tehdidi sürdürmesi riskine karşı önemlidir.
Sık Sorulan Sorular
Bir tokat boşanma sebebi midir?
Evet. Yargıtay, eşe yönelik tek bir fiziksel şiddet olayını bile evlilik birliğini temelinden sarsan ağır kusur olarak kabul etmektedir.
Darp raporu olmadan şiddet ispatlanabilir mi?
Evet. Tanık beyanları, mesajlar, fotoğraflar ve karakol kayıtlarıyla da ispat mümkündür. Ancak darp raporu en güçlü delildir; şiddetten sonra mümkün olan en kısa sürede alınmalıdır.
Koruma kararı almak için boşanma davası açmak gerekir mi?
Hayır. 6284 sayılı Kanun kapsamındaki koruma kararları, boşanma davasından bağımsız olarak aile mahkemesinden veya acil hâllerde kolluktan talep edilebilir.
Psikolojik şiddet boşanma sebebi mi?
Evet. Sürekli aşağılama, tehdit, kontrol ve yalıtma gibi davranışlar ağır kusur kabul edilir ve boşanma sebebidir.
Şiddet uygulayan eş velayeti alabilir mi?
Aile içi şiddet, çocuğun üstün yararı bakımından velayetin o ebeveyne verilmemesi yönünde güçlü bir unsurdur. Şiddet çocuğa yönelik değilse bile çocuğun tanık olduğu şiddet dikkate alınır.
Uzaklaştırma kararı ihlal edilirse ne olur?
Kolluğa veya aile mahkemesine başvurulmalıdır. İhlal eden kişi hakkında 6284 sayılı Kanun m. 13 uyarınca zorlama hapsine karar verilir; ayrıca ihlal sırasında işlenen suçlar için ceza soruşturması başlatılır.
Sonuç
Şiddet, evlilik birliğini sona erdiren en ağır davranışlardan biridir ve Türk hukuku mağduru hem boşanma hem de koruma tedbirleri yoluyla güvence altına alır. Şiddet yaşayan kişinin önceliği güvenliğini sağlamak, ardından delillerini kayıt altına almak ve koruma kararıyla birlikte boşanma ve tazminat haklarını kullanmaktır. Özel boşanma sebebine dayanılacaksa altı aylık sürenin kaçırılmaması önemlidir.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş niteliği taşımaz. Somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.
Şiddet karşısında yalnız değilsiniz
Koruma kararı, uzaklaştırma, boşanma ve tazminat süreçlerinde gizlilik içinde hukuki destek sağlıyoruz. Güvenliğinizi önceleyerek haklarınızı birlikte planlayalım. Arzu Yılmaz Hukuk ve Danışmanlık Bürosu, İstanbul Şişli’de aile hukuku alanında hizmet vermektedir.
Kaynakça
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 162, 166, 174, 175, 182, 197.
- 6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun m. 2, 4, 5, 8, 13.
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 86, 102, 106, 109, 123/A, 125.
- Yargıtay 2. Hukuk Dairesi’nin eşe yönelik şiddete ilişkin yerleşik içtihatları.
Yasal Dayanak ve Kaynaklar
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu – T.C. Mevzuat Bilgi Sistemi
- 6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun – T.C. Mevzuat Bilgi Sistemi
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu – T.C. Mevzuat Bilgi Sistemi
- Yargıtay Karar Arama – T.C. Yargıtay Başkanlığı
