Kısa cevap: Suç işleme ve haysiyetsiz hayat sürme, kanunda ayrıca düzenlenmiş özel bir boşanma sebebidir. Eşiniz küçük düşürücü bir suç işlerse veya haysiyetsiz bir hayat sürerse ve bu yüzden onunla birlikte yaşamanız sizden beklenemez hâle gelirse, Türk Medeni Kanunu’nun 163. maddesine göre boşanma davası açabilirsiniz. Bu sebepte dava açma süresi yoktur; kanun “her zaman” dava açılabileceğini söyler. Ancak suçun ya da yaşam tarzının sizin için ortak hayatı gerçekten çekilmez kıldığını ayrıca ispatlamanız gerekir.

Bu yazı, çekişmeli boşanma davası rehberimizin bir parçasıdır. Davanın sebepleri, aşamaları ve sonuçlarıyla ilgili tüm konulara oradan ulaşabilirsiniz.
Eşinin dolandırıcılıktan yargılandığını öğrenen ya da eşinin uyuşturucu ticaretine karıştığını fark eden biri için mesele yalnızca duygusal değildir. Toplum içinde utanç, ekonomik risk ve çocukların geleceği gibi kaygılar da devreye girer. Kanun bu durumlar için ayrı bir boşanma sebebi öngörür.
Hukuki destek: Boşanma ve aile hukuku alanındaki süreçler ve dava vekilliği hakkında bilgi için İstanbul boşanma avukatı sayfamızı inceleyebilirsiniz.
İçindekiler
Kanun Ne Diyor? (TMK m. 163)
Maddeye göre eşlerden biri küçük düşürücü bir suç işler veya haysiyetsiz bir hayat sürer ve bu sebeplerden biriyle onunla birlikte yaşaması diğer eşten beklenemezse, diğer eş her zaman boşanma davası açabilir.
Bu bir “nispi” boşanma sebebidir. Yani suçun işlendiğini ya da haysiyetsiz hayatı ispatlamak tek başına yetmez; bunun sizin için ortak hayatı sürdürülemez kıldığı da gösterilmelidir. Mahkeme bunu eşlerin sosyal çevresine, mesleğine ve olayın aileye etkisine göre değerlendirir.
Küçük Düşürücü Suç Ne Demektir?
Kanun suçların listesini vermez. Küçük düşürücü suç, toplumda kişinin itibarını ve güvenilirliğini ağır biçimde zedeleyen suçtur. Uygulamada şu suçlar bu kapsamda değerlendirilir:
- Hırsızlık, yağma, dolandırıcılık, güveni kötüye kullanma
- Uyuşturucu ticareti
- Cinsel saldırı, çocukların cinsel istismarı, müstehcenlik suçları
- Rüşvet, irtikap, zimmet
- Fuhşa aracılık
- Sahtecilik
Trafik kazasında taksirle yaralama veya basit bir kavga sonucu verilen ceza gibi kişinin onurunu zedelemeyen suçlar bu kapsamda değildir. Bu tür olaylar ancak başka davranışlarla birlikte şiddetli geçimsizlik değerlendirmesine konu olabilir.
Mahkûmiyet Kararı Şart mı?
Kanun “suç işler” ifadesini kullanır, “mahkûm olur” demez. Bu nedenle kesinleşmiş bir ceza mahkûmiyeti zorunlu değildir; aile mahkemesi suçun işlendiğini dosyadaki delillerden kendisi de tespit edebilir. Uygulamada ise mahkemeler çoğunlukla ceza dosyasını getirtir ve sonucunu bekler; çünkü beraat kararı verilen bir fiile dayanarak boşanma kararı vermek risklidir.
Haysiyetsiz Hayat Sürmek Ne Demektir?
Haysiyetsiz hayat, tek bir olaydan değil süreklilik gösteren bir yaşam tarzından söz eder. Toplumun ahlak ve onur anlayışıyla bağdaşmayan, aileyi utanç ve güvensizlik içinde bırakan bir hayat düzenidir. Örnekler:
- Fuhuşla geçimini sağlamak
- Sürekli kumar oynamak ve aileyi borç içinde bırakmak (bkz. kumar bağımlılığı nedeniyle boşanma)
- Alkol veya uyuşturucu bağımlılığını yaşamın merkezine koymak
- Dilencilik veya başkalarını sürekli dolandırarak yaşamak
- Suç örgütleriyle iç içe bir yaşam sürmek
Bağımlılık bir hastalık olarak da görülebilir. Tedaviye açık olan ve bunun için çaba gösteren eşin durumu, tedaviyi reddeden ve aileyi zarara uğratmaya devam eden eşin durumundan farklı değerlendirilir.
Evlilikten Önce İşlenen Suç
TMK m. 163 esas olarak evlilik sırasında işlenen suçlara ve sürdürülen hayata ilişkindir. Eşinizin evlenmeden önce ağır bir suç işlediğini ve bunu sizden gizlediğini sonradan öğrendiyseniz, bu durumda evliliğin iptali davası da gündeme gelebilir. İptal davasında süreler farklıdır ve kısadır; bu nedenle hangi yolun daha uygun olduğunu dosyaya göre değerlendirmek gerekir.
Dava ve İspat
- Görevli mahkeme: Aile mahkemesi; yetkili mahkeme eşlerden birinin yerleşim yeri veya son altı ay birlikte oturulan yer (TMK m. 168).
- Süre: Yok. Dava her zaman açılabilir.
- Deliller: Ceza soruşturma ve kovuşturma dosyaları, adli sicil kaydı, icra dosyaları ve borç belgeleri, banka kayıtları, tanıklar.
- Terditli talep: TMK m. 163 şartları ispatlanamazsa diye dilekçede TMK m. 166/1’e de dayanılması önerilir.
Af bu sebepte de önemlidir. Eşinin suçunu öğrendikten sonra uzun süre hiçbir şey olmamış gibi birlikte yaşamaya devam eden kişinin “birlikte yaşamak benden beklenemez” demesi inandırıcılığını yitirir.
Suç İşleme ve Haysiyetsiz Hayat Nedeniyle Boşanmada Tazminat
Küçük düşürücü bir suç işleyen veya haysiyetsiz hayat süren eş, Yargıtay uygulamasında ve öğretide genellikle ağır veya tam kusurlu kabul edilir. Diğer eş bu durumda hem maddi hem manevi tazminat isteyebilir. Haysiyetsiz hayat nedeniyle ailenin toplum içinde itibar kaybı yaşaması, çocukların okulda veya çevrede dışlanması ve eşin yaşadığı utanç manevi tazminat miktarını artıran unsurlardır.
Eşin suç faaliyetinden veya haysiyetsiz hayat tarzından, örneğin kumar borçlarından doğan borçlar kural olarak kişisel borçtur ve diğer eşi bağlamaz. Ancak ortak imza atılmış kredi, kefalet veya diğer eşin adına açılmış hesaplar ayrıca incelenmeli; bu borçlar nedeniyle uğranılan zarar maddi tazminat hesabında dikkate alınabilir. Şartları varsa kusursuz eş lehine yoksulluk nafakası da bağlanır (TMK m. 175).
Maddi Tazminat
Türk Medeni Kanunu’nun 174. maddesinin ilk fıkrasına göre mevcut veya beklenen menfaatleri boşanma yüzünden zedelenen kusursuz veya daha az kusurlu taraf, kusurlu taraftan uygun bir maddi tazminat isteyebilir. Eşinin haysiyetsiz hayat sürmesi nedeniyle ekonomik güvencesini yitiren veya borç yükü altına giren taraf için maddi tazminat; eşin sağladığı geçimden, sağlık güvencesinden, oturulan evden veya evlilik sürseydi elde edilecek haklardan yoksun kalmanın karşılığıdır. Zararın kuruşu kuruşuna ispatı gerekmez; hâkim tarafların durumuna göre hakkaniyete uygun bir miktar belirler.
Manevi Tazminat
Aynı maddenin ikinci fıkrasına göre boşanmaya sebep olan olaylar yüzünden kişilik hakkı saldırıya uğrayan taraf, kusurlu olan diğer taraftan manevi tazminat olarak uygun miktarda para ödenmesini isteyebilir. Eşinin işlediği suç veya haysiyetsiz hayat nedeniyle toplum içinde itibarı zedelenen eş için manevi tazminat, yaşanan üzüntünün, onur kırıklığının ve ruhsal yıpranmanın bir ölçüde giderilmesini amaçlar.
Tazminat Miktarını Neler Belirler?
- Kusurun ağırlığı ve olayların niteliği
- Tarafların gelir durumu, malvarlığı ve sosyal konumu
- Evliliğin süresi ve tarafların yaşı
- Kişilik haklarına yapılan saldırının ağırlığı ve sürekliliği
- Paranın alım gücü; tazminat zenginleşme aracı olmamalı, caydırıcı ve tatmin edici olmalıdır
Tazminat Nasıl ve Ne Zaman İstenir?
Maddi ve manevi tazminat boşanma dava dilekçesinde birlikte istenebilir. Boşanma davasında istenmemişse, boşanma kararının kesinleşmesinden itibaren bir yıl içinde ayrı bir davayla istenebilir (TMK m. 178). Hükmedilen tazminat, kararın kesinleşmesinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte tahsil edilir. Maddi tazminat toptan veya irat biçiminde ödenebilir; manevi tazminat ise toptan ödenir (TMK m. 176). Eşit kusur tespit edilirse taraflar birbirinden tazminat isteyemez.
Tazminat hesaplamasına ilişkin ayrıntılar için boşanmada maddi ve manevi tazminat yazımıza bakabilirsiniz.
Haysiyetsiz Hayat ve Suç İşleme: Kısa Özet
- Haysiyetsiz hayat sürmek veya küçük düşürücü suç işlemek TMK m. 163’te düzenlenen özel bir boşanma sebebidir.
- Haysiyetsiz hayat, tek bir olaydan değil süreklilik gösteren bir yaşam tarzından söz eder.
- Fuhuş, sürekli kumar, bağımlılık ve dolandırıcılıkla geçinmek haysiyetsiz hayat örnekleridir.
- Haysiyetsiz hayat nedeniyle dava açmak için bir süre sınırı yoktur; dava her zaman açılabilir.
- Haysiyetsiz hayat veya suç nedeniyle birlikte yaşamanın sizden beklenemeyeceği ayrıca ispatlanmalıdır.
- Haysiyetsiz hayat süren eş genellikle ağır kusurlu sayılır ve tazminat ödemek zorunda kalabilir.
Suç İşleme ve Haysiyetsiz Hayat Nedeniyle Boşanma Dilekçesi Örneği
Aşağıdaki örnek, eşinin küçük düşürücü bir suç işlemesi nedeniyle TMK m. 163’e, terditli olarak TMK m. 166/1’e dayanarak dava açacak bir davacı için hazırlanmıştır.
Aşağıdaki dilekçe örneği genel bilgilendirme amaçlıdır; her dosyanın koşulları farklı olduğundan dilekçenin somut olaya göre düzenlenmesi gerekir.
İSTANBUL ( … ) NÖBETÇİ AİLE MAHKEMESİ HAKİMLİĞİ’NE DAVACI : ……………………… (T.C. Kimlik No: ………………) ADRES : ……………………………………………… VEKİLİ : Av. ……………………… (Adres: …………………………) DAVALI : ……………………… (T.C. Kimlik No: ………………) ADRES : ……………………………………………… KONU : Küçük düşürücü suç işleme (TMK m. 163), olmadığı takdirde evlilik birliğinin temelinden sarsılması (TMK m. 166/1) nedeniyle boşanma, velayet, nafaka ve tazminat taleplerimizden ibarettir. AÇIKLAMALAR : 1. Müvekkil ile davalı …/…/…… tarihinde evlenmiş olup bu evlilikten …………… isimli müşterek çocukları dünyaya gelmiştir. 2. Müvekkil, …/…/…… tarihinde davalının ……………… (örneğin nitelikli dolandırıcılık / uyuşturucu ticareti) suçundan gözaltına alındığını öğrenmiştir. Davalı hakkında ……………… Ağır Ceza Mahkemesi'nin …… esas sayılı dosyasıyla kamu davası açılmıştır. 3. Yapılan araştırmada davalının bu suçları uzun süredir işlediği, ailesinden gizlediği ve aileyi de risk altına soktuğu anlaşılmıştır. Davalının eylemleri nedeniyle müvekkil ve müşterek çocuk sosyal çevrelerinde ağır bir itibar kaybı yaşamış, çocuk okulda dışlanmıştır. 4. Davalının işlediği suç, toplum nezdinde kişiyi küçük düşüren bir suçtur. Bu durum karşısında müvekkilden davalı ile birlikte yaşamaya devam etmesi beklenemez. Müvekkil durumu öğrendiği andan itibaren davalı ile ortak hayatı sona erdirmiştir. 5. Mahkemece TMK m. 163 şartlarının oluşmadığı kanaatine varılması hâlinde dahi, davalının güven sarsıcı davranışları evlilik birliğini temelinden sarsmış olup davalı tam kusurludur. 6. Müvekkilin kişilik hakları zedelenmiş, boşanma nedeniyle mevcut ve beklenen menfaatleri zarar görmüştür. HUKUKİ SEBEPLER : TMK m. 163, 166, 169, 174, 175, 182; HMK ve ilgili mevzuat. DELİLLER : 1. Nüfus kayıtları 2. ……………… Ağır Ceza Mahkemesi'nin …… esas sayılı dosyası (celbini talep ederiz) 3. Davalının adli sicil kaydı 4. İcra dosyaları ve banka kayıtları 5. Mesaj ve yazışma kayıtları 6. Tanık beyanları 7. Karşı tarafın delillerine karşı delil bildirme ve her türlü yasal delil hakkımız saklıdır. SONUÇ VE İSTEM : Yukarıda açıklanan ve re’sen gözetilecek nedenlerle; 1. Taraflar arasındaki evliliğin TMK m. 163, olmadığı takdirde TMK m. 166/1 uyarınca boşanmalarına, 2. Müşterek çocuğun velayetinin dava süresince geçici olarak, karar ile birlikte kalıcı olarak müvekkile verilmesine, 3. Dava süresince müvekkil için aylık …… TL, müşterek çocuk için aylık …… TL tedbir nafakasının davalıdan alınarak müvekkile verilmesine, 4. Karar kesinleştikten sonra tedbir nafakalarının müvekkil yönünden yoksulluk nafakası, çocuk yönünden iştirak nafakası olarak devamına ve her yıl TÜFE oranında artırılmasına, 5. Müvekkil lehine …… TL maddi ve …… TL manevi tazminatın karar kesinleşme tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan tahsiline, 6. Yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini vekâleten saygılarımla arz ve talep ederim. …/…/2026 Davacı Vekili Av. ……………………… (İmza) EKLER : 1. Vukuatlı nüfus kayıt örneği 2. Vekâletname örneği 3. Tanık listesi
Bu örnek yalnızca genel bir fikir vermek içindir. Her dosyada olaylar, tarihler ve deliller somut duruma göre yazılmalıdır; dilekçede yer almayan bir olaya sonradan dayanmak kural olarak mümkün değildir. Dava açmadan önce dilekçenizi bir avukata kontrol ettirmeniz önerilir.
Sık Sorulan Sorular
Eşim cezaevinde, boşanabilir miyim?
Evet. Eşin cezaevinde olması tek başına boşanma sebebi değildir; ama işlediği suç küçük düşürücü nitelikteyse TMK m. 163’e, birlikte yaşamayı imkânsız kılan başka olaylar varsa TMK m. 166/1’e dayanılabilir. Cezaevindeki eşe dava dilekçesi cezaevi aracılığıyla tebliğ edilir.
Eşimin suçu henüz ispatlanmadı, dava açabilir miyim?
Açabilirsiniz; kanun mahkûmiyet şartı aramaz. Ancak mahkeme büyük olasılıkla ceza dosyasının sonucunu bekleyecektir. Beklemeden ilerlemek istiyorsanız şiddetli geçimsizlik sebebine de dayanmanız faydalı olur.
Bu dava için süre sınırı var mı?
Hayır. TMK m. 163’e göre dava her zaman açılabilir. Yine de suçu öğrendikten sonra uzun süre ortak hayata devam etmek, birlikte yaşamanın sizden beklenemeyeceği iddiasını zayıflatır.
Kumar ve alkol bağımlılığı haysiyetsiz hayat sayılır mı?
Sürekli hâle gelmiş, aileyi maddi ve manevi olarak çöküntüye uğratan bağımlılık haysiyetsiz hayat olarak değerlendirilebilir. Daha hafif durumlar ise şiddetli geçimsizlik kapsamında kusur sayılır.
İlgili Yazılar
- Çekişmeli Boşanma Davası (2026 Güncel Rehber)
- Kumar Bağımlılığı Nedeniyle Boşanma
- Şiddetli Geçimsizlik Nedeniyle Boşanma
- Boşanmada Maddi ve Manevi Tazminat
Yasal Dayanak ve Kaynaklar
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, m. 163, 166, 168, 174, 175
Bu yazıdaki bilgiler genel niteliktedir ve 27 Ekim 2026 itibarıyla günceldir. Her dosyanın koşulları farklı olduğundan somut durumunuz için bir avukattan görüş almanız gerekir.
