Hakaret suçu, Türk Ceza Kanunu’nun 125. maddesi kapsamında değerlendirilen ve bireyin onur, şeref ve saygınlığını zedeleyen ifadeleri kapsayan bir suç türüdür. Ancak bu suçun oluşup oluşmadığını belirlemek, yalnızca kullanılan kelimelere bakmakla sınırlı değildir. Bu makalemizde, hakaret sayılan kelimeler, bağlamın önemi ve ağır eleştiri ayrımı güncel yargı kararlarıyla açıklanıyor.

Anayasa Mahkemesi ve Yargıtay’ın çeşitli daireleri ile Ceza Genel Kurulu tarafından verilen kararlar, hakaret suçunun bağlam, niyet ve olayın özellikleri dikkate alınarak değerlendirildiğini ortaya koymaktadır. Bu kapsamda yapılan analizler, hakaret sayılabilecek ifadelerin sabit bir listeye indirgenemeyeceğini; kelimenin kimin tarafından, ne amaçla, hangi ortamda ve nasıl söylendiğinin belirleyici olduğunu göstermektedir.

Yargı kararları, bazı ifadeleri açıkça hakaret olarak kabul ederken, bazılarını ise kaba söz, ağır eleştiri ya da ifade özgürlüğü kapsamında değerlendirmektedir. Bu ayrım, özellikle sosyal medya paylaşımları, kamuya açık konuşmalar ve bireyler arası tartışmalarda büyük önem taşımaktadır.

Bu yazıda, mahkemelerin hangi kelimeleri hakaret olarak gördüğünü, hangilerini ise suç teşkil etmeyen ifadeler olarak değerlendirdiğini örneklerle ele alıyor; hukuki sınırları güncel içtihatlarla açıklıyoruz.

1. Doğrudan Hakaret Sayılan Kelime ve İfadeler:
   • Cinsiyetçi ve Cinsel Nitelikli Küfürler: “orospu”, “kahpe”, “kaltak”, “yosma”, “o… çocuğu”, “piç”, “sinkaflı kelimeler”, “a…na korum”, “seni sinkaf ederim”, “a… koyarım” gibi ifadeler istikrarlı bir şekilde sövme yoluyla hakaret suçunu oluşturmaktadır. (Örn: Yargıtay 2. CD – 2012/13178; Yargıtay 12. CD – 2022/4314; Yargıtay 4. CD – 2023/19374)
   • Aşağılayıcı Sıfatlar ve Hayvan İsimleri: “Mal”, “Köpek”, “aşağılık”, “sürtük”, “şerefsiz”, “adi”, “kepaze”, “rezil”, “geri zekalı”, “aptal”, “hain” gibi kelimeler, muhatabın onurunu zedeleyici nitelikte bulunmuştur. (Örn: AYM – 25/6/2015; Yargıtay 4. CD – 2023/21317; Yargıtay 4. CD – 2024/6103)
   • Tarihsel ve Toplumsal Anlamı Olan Aşağılayıcı İfadeler: “Yezid” kelimesinin, Türk Dil Kurumu ve toplumsal algıdaki “nefret edilen, sahtekar, hain, gaddar kimse” anlamları nedeniyle hakaret suçunu oluşturduğu kabul edilmiştir. (Yargıtay 3. CD – 2025/3545) “Hakaret sayılan” kelimeler arasında toplumca aşağılayıcı kabul edilen ifadeler yer alır.
   • Somut Olgu İsnadı İçeren İfadeler: “hırsız”, “namussuz”, “ahlaksızsın”, “beni arkadaşım ile aldattın” gibi ifadeler, kişiye onur kırıcı somut bir eylem atfetmesi nedeniyle hakaret olarak değerlendirilmiştir. (Örn: Yargıtay 4. CD – 2021/2103; Bursa BAM 6. CD – 2020/74)
2. Hakaret Sayılmayan Kelime ve İfadeler :
   • Kaba ve Nezaket Dışı Sözler: “terbiyesiz herif”, “siz Allah’sızsınız”, “korkaklar”, “sen kim oluyorsun, kendini ne zannediyorsun”, “saçmalamak tabiri bu zat ile ete kemiğe bürünmüş” gibi ifadeler, onur, şeref ve saygınlığı rencide edici boyutta görülmeyerek “kaba ve nezaket dışı hitap tarzı” olarak nitelendirilmiş ve hakaret suçunun unsurlarını oluşturmadığına karar verilmiştir. (Örn: Yargıtay 4. CD – 2021/2103; Yargıtay 18. CD – 2016/20082)
   • Yargıtay 18. Ceza Dairesi, E. 2018/1450 K. 2018/11195 T. 18.09.2018: “ Dosya kapsamına göre, sanığın katılana hitaben; “edepli ol, yetti artık seni terbiyesiz seni” dediğinden bahisle hakaret suçundan cezalandırılmasına karar verilmiş ise de, “terbiyesiz” kelimesinin yerleşik Yargıtay kararları gereğince hakaret suçunu oluşturmayacağı gözetilmeksizin, yazılı şekilde sanığın mahkûmiyetine karar verilmesinde isabet görülmemiştir. ” denilmektedir.”
   • Beddua Niteliğindeki Sözler: “Allah Belanızı versin” gibi ifadeler, hakaret kastı taşımayan beddua olarak kabul edilmiştir. (Yargıtay 18. CD – 2016/20082)
   • Ağır Eleştiri ve Sloganlar: Özellikle siyasi ve kamusal tartışmalarda kullanılan “Hırsız, katil ….” gibi kalıplaşmış sloganların veya “çakallar” gibi ifadelerin, kullanıldığı bağlama göre ağır eleştiri niteliğinde olduğu ve hakaret suçunu oluşturmadığı yönünde kararlar mevcuttur. Ancak bu konuda Daireler içinde karşı oy görüşleri de bulunmaktadır. (Örn: Yargıtay 4. CD – 2025/7498; Yargıtay 4. CD – 2024/15906)

Yargıtay Ceza Genel Kurulu’nun 2021/190 sayılı kararında yer alan hakaret suçunun tanımı, Türk Ceza Kanunu’nun 125. maddesiyle uyumlu şekilde şu şekilde ifade edilmiştir:

“Bir kimseye onur, şeref ve saygınlığını rencide edebilecek nitelikte somut bir fiil veya olgu isnat eden veya sövmek suretiyle bir kimsenin onur, şeref ve saygınlığına saldıran kişi, hakaret suçunu işlemiş sayılır.”
(Yargıtay Ceza Genel Kurulu, E. 2021/190)

Bu tanım, Yargıtay’ın hakaret suçuna yaklaşımında benimsediği temel ilkeleri yansıtmaktadır. Hakaret suçu ve güncel cezalar hakkında detaylı bilgi için buraya tıklayın: Hakaret Suçu 2025 – Güncel Kanun ve Cezalar

Kararlarda öne çıkan bazı noktalar şunlardır:

Yargıtay’ın Hakaret Suçuna Yaklaşımı – Temel İlkeler

1. Bağlamın Önemi: Aynı kelime farklı bağlamlarda hakaret sayılabilir veya sayılmayabilir. “Hakaret sayılan” kelimeler sabit bir listeye indirgenemez.
2. İfade Özgürlüğü ile Sınırların Belirlenmesi: Eleştiri ve kaba söz ile hakaret arasındaki fark, ifade özgürlüğü kapsamında değerlendirilir.
3. Somut Fiil ve Soyut Sövme Ayrımı:
   • Somut isnat: “Sen hırsızsın” gibi belirli bir fiil ileri sürülmesi.
   • Soyut sövme: “Şerefsiz”, “alçak” gibi genel aşağılayıcı ifadeler.
4. Mağdurun Gıyabında Hakaret: En az üç kişiyle ihtilat (etkileşim) halinde gerçekleşmişse suç oluşur.
5. Aleniyetin Etkisi: Sosyal medyada yöneltilen hakaret sayılan kelimeler, aleni şekilde işlendiği için daha ağır yaptırımlara yol açabilmektedir.

1. Sövme Fiili ve Kelimelerin Niteliği

Mahkemeler, toplumda genel olarak aşağılayıcı ve küfürlü kabul edilen ifadeleri doğrudan hakaret olarak değerlendirmektedir. Bu tür ifadeler, bağlamdan bağımsız olarak çoğu zaman suçun unsurlarını oluşturur.

Ağır Hakaret Kelimeleri:

Yargıtay içtihatlarında, kişinin toplum içindeki saygınlığını zedeleyen ağır sözler “hakaret sayılan kelimeler” olarak değerlendirilmekte ve cezai sorumluluk doğurmaktadır. Bunlara örnek verilecek olursa :

• “Orospu”, “Piç”, “Şerefsiz”, “Köpek”, “Mal” gibi ifadeler, Yargıtay ve Anayasa Mahkemesi kararlarında açıkça hakaret sayılan kelimeler arasında değerlendirmiştir.
  • AYM 25/6/2015 tarihli kararında, Cumhuriyet savcılarına yönelik “mal” ve “köpek” ifadeleri, ifade özgürlüğü sınırlarını aşan ve açıkça hakaret niteliği taşıyan sözler olarak değerlendirilmiştir.
  • Yargıtay Ceza Genel Kurulu, “çakal” kelimesini bazı kararlarında hakaret olarak kabul etmiştir (CGK 2022/281).
  • “Orospu” ifadesi, mahkemelerce hakaret sayılan bir küfürdür.

2. Somut Fiil veya Olgu İsnadı ve Bağlamın Önemi

Bu eksende, bir kişiye somut bir suç isnadı yapılması (örneğin “hırsız”, “katil” demek) hakaret sayılabilir. Ancak bağlam, ifade özgürlüğü ve toplumsal koşullar dikkate alınarak farklı yorumlar yapılabilir. Hakaret sayılan ifadeler bağlama göre farklılık gösterebilir. Hakaret sayılan kelimelerin belirlenmesinde, ifadelerin söylendiği bağlam, muhatabın konumu ve toplumdaki algısı dikkate alınmaktadır.

Tartışmalı İfadeler- Değişik Hakaret Kelimeleri :

• “Çakal” kelimesi:
  • Yargıtay CGK 2022/281 kararında hakaret sayılmıştır.
  • Yargıtay 4. Ceza Dairesi 2024/15906 kararında ise aynı kelime “nezaket dışı kaba söz” olarak değerlendirilmiş ve hakaret suçu oluşmadığına hükmedilmiştir.
• “Hırsız, katil” sloganları:
  • Yargıtay 4. Ceza Dairesi 2025/7498 kararında, bu ifadelerin kitlesel protesto bağlamında kullanılması durumunda hakaret sayılan kelimelerden olmadığı belirtilmiştir.. “Hırsız” kelimesi, doğrudan isnat içerdiğinde hakaret sayılan bir sözdür.
• “Midesiz” kelimesi:
  • Yargıtay, bu ifadeyi kaba ve nezaket dışı bulmuş ancak hakaret suçunun unsurlarını oluşturmadığına karar vermiştir. Yargıtay kararlarında, hakaret sayılmayan kelimeler genellikle ağır eleştiri kapsamında değerlendirilir.
• “Beceriksiz” ve “yetersiz” gibi ifadeler, çoğu zaman hakaret sayılmayan kelimeler arasında yer alır.
• “Tembelsin” gibi sözler, çoğu durumda hakaret sayılmayan kelimeler olarak değerlendirilir.

Hakaret Sayılan Kelimeler Listesi

• Çakal
• Hain
• Şarlatan
• Adilik
• Şerefsizlik
• Adi adam
• Senin amına koyacağım
• Ananı da satarsın
• Kız arkadaşını da satarsın
• Eşini altından alırlar
• G… (gavat iması)
• Artistlik yapma lan

Görüldüğü üzere bu kelimeler Yargıtay kararlarına göre hakaret sayılan keliemelerdendir.

Hakaret Sayılmayan Kelimeler

• Allah belanı versin
• Allah’sızsınız
• Vicdana gel, vicdansız
• Lan / Ulan (tek başına veya kaba hitap olarak: “Lan sen kim oluyon”, “Hadi beni kovalayın lan”, “Gelmiyorum ulan”)
• Terbiyesiz
• Saygısız
• Diktatör
• Sahtekârlığın bu kadarı
• Sen Tefeci misin?
• Sen kendini ne zannediyorsun, kendini beğenmiş, kibirlisin, ukalasın
• Hukuk Fakültesinde Siz Okuyabildiyseniz Herkes Okur
• Edepsiz
• Zorba
• Külhan beyi
• Çirkef
• Cazgır
• Lavuk
• Zibidi
• Şaklaban
• Sen ne biçim sorular soruyorsun
• Nasıl doktorluk yapıyorsun
• Paralı askersin
• Paralı kölesiniz
• Kapı kolu
• Karaktersiz
• Ümmetçilerin ve yobazların peşine takılıp…
• …’ın katili (siyasi bağlamda)
• Bu adamın hakından CORONA gelir… Adamları yiyen virüsler yaşayamaz ölür
• İtin Duası Kabul Olsaydı

Suçun Unsurlarının Somutlaştırılması Gerekliliği

İncelenen davalarda dikkat çeken bir diğer nokta, Yargıtay’ın yerel mahkeme kararlarını bozma nedenleridir. Birçok dosyada, Yargıtay, yerel mahkemenin “sanığın hakaret ettiğini” belirten genel ifadelerini yeterli bulmamıştır. Yüksek Mahkeme, hangi sözlerin hakaret sayıldığını ve bu sözlerin neden suç oluşturduğunu gerekçeli kararda açıkça açıklanması gerektiğini vurgulamaktadır. (Örn: Yargıtay 4. CD – 2023/18; Yargıtay 6. CD – 2024/7389). Bu durum, hakaret suçunu yargılayan mahkemelerin, suçun unsurlarını net ve kesin bir şekilde belirleme zorunluluğunu ortaya koymaktadır. Hakaret sayılan kelimeler, ifade özgürlüğü sınırlarını aşan nitelikte olmalıdır.

Yargı kararları, hakaret suçunu oluşturan kelimelerin statik bir listesinin olmadığını, her bir ifadenin somut olayın koşulları içinde değerlendirilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır. Mahkemeler, bir ifadenin hakaret olup olmadığını belirlerken;

• Kelimenin toplumdaki genel anlamını ve algılanış biçimini,
• Söylendiği bağlamı (siyasi eleştiri, kişisel husumet, anlık öfke vb.),
• Muhatabın onur, şeref ve saygınlığını rencide etme kastının varlığını,
• İfadenin ağır eleştiri veya kaba söz sınırlarında kalıp kalmadığını

dikkate almaktadır. “Orospu”, “şerefsiz”, “mal”, “köpek” gibi ifadeler neredeyse her zaman hakaret kabul edilirken; “çakal”, “hain”, “hırsız” gibi kelimelerin değerlendirilmesi bağlama göre değişebilmektedir. “Terbiyesiz”, “kaba”, “Allah belanı versin” gibi ifadeler ise genellikle suçun unsurlarını taşımayan nezaket dışı beyanlar olarak kabul edilmektedir. Bu nedenle, bir kelimenin hakaret suçunu oluşturup oluşturmadığına ilişkin değerlendirme, her zaman olaya özgü bir hukuki incelemeyi gerektirmektedir.

Hakaret Savunma Dilekçesi

Örnek dilekçemiz, hakaret davasında savunma hazırlarken faydalanmanız için şu şekilde düzenlenmiştir. Bu dilekçe, Türk Ceza Kanunu’nun 125. maddesi ve Yargıtay içtihatları dikkate alınarak BİLGİLENDİRME AMAÇLI hazırlanmış olup, somut olayınıza uyarlamanız önerilir. Avukat desteğiyle güçlü savunma yapın – Profesyonel yardım için tıklayın!

KÜÇÜKÇEKMECE. ASLİYE CEZA MAHKEMESİNE

DOSYA NO : 

SANIK : 

MÜDAFİİ : Av. ARZU YILMAZ

KONU : Hakaret suçlamasına karşı savunmalarımızın ve müvekkilin beraatine karar verilmesi talebimizin sunulmasından ibarettir.

AÇIKLAMALAR

Huzurdaki dava, müvekkil aleyhine hakaret suçu (TCK m. 125) iddiasıyla açılmış olup, isnat edilen eylem hukuka aykırı değildir. Müvekkilin sarf ettiği iddia olunan sözler, Anayasa’nın 36. maddesi …… gerekmektedir. Detaylı savunmalarımız aşağıdaki gibidir:

1. MÜVEKKİLİN EYLEMİ, TCK M. 128 KAPSAMINDA BİR HUKUKA UYGUNLUK NEDENİ OLAN İDDİA VE SAVUNMA DOKUNULMAZLIĞI KAPSAMINDADIR.

Anayasa’nın 36. maddesi ile güvence altına alınan iddia ve savunma hakkı, kişilerin yargı mercileri veya idari makamlar nezdinde, serbestçe ve hiçbir endişenin etkisi altında kalmaksızın …… TCK m. 128, “Yargı mercileri veya idari makamlar nezdinde yapılan yazılı veya sözlü başvuru, iddia ve savunmalar kapsamında, kişilerle ilgili olarak somut isnadlarda ya da olumsuz değerlendirmelerde bulunulması halinde, ceza verilmez.” hükmünü amirdir.

Yargıtay içtihatlarında istikrarlı bir şekilde vurgulandığı üzere, bu dokunulmazlığın amacı, yargılama sürecinde maddi gerçeğe ulaşılması ve adaletin tecellisidir. …… (Yargıtay 4. Ceza Dairesi, 2021/33593 E., 2024/5996 K.; Yargıtay 18. Ceza Dairesi, 2015/41108 E., 2017/4138 K.). Müvekkilin sarf ettiği sözler, görülmekte olan …….nedeninden faydalanmaktadır.

2. İSNAT EDİLEN SÖZLER, MEVCUT UYUŞMAZLIKLA DOĞRUDAN BAĞLANTILIDIR VE ÖLÇÜLÜLÜK SINIRLARI AŞILMAMIŞTIR.

İddia ve savunma dokunulmazlığı mutlak o…….. bir şekilde çizilmiştir. Bu dokunulmazlıktan yararlanabilmek için isnat ve değerlendirmelerin; a) Gerçek ve somut vakıalara dayanması, b) Uyuşmazlıkla bağlantılı olması gerekmektedir.

Yargıtay, uyuşmazlıkla bağlantı şartını yorumlarken, isnatların “uyuşmazlığın çözümü açısından faydalı olması aranmamalıdır” ilkesini benimsemiştir (Yargıtay 4. Ceza Dairesi, 2021/23488 E., 2024/1938 K.; Yargıtay 18. Ceza Dairesi, 2015/40644 E., 2017/10757 K.). …….

3. SÖZ KONUSU BEYANLAR, HAKARET KASTI TAŞIMAMAKTA, İFADE ÖZGÜRLÜĞÜ VE ELEŞTİRİ HAKKI KAPSAMINDA KALMAKTADIR.

Hakaret suçunun manevi unsurunun oluşabilmesi i……. rencide etme kastıyla hareket etmesi gerekir. Müvekkilin amacı, müştekinin kişiliğine saldırmak değil, hukuki uyuşmazlık konusundaki tezlerini güçlendirmek ve savunma hakkını etkin bir şekilde kullanmaktır.

…………..

Sonuç olarak, müvekkilin sarf ettiği sözler, bir bütün olarak değerlendirildiğinde, hakaret suçunun unsurlarını oluşturmamakta; Anayasa, TCK ve yerleşik içtihatlar ile koruma altına alınan ifade özgürlüğü kapsamında kalmaktadır.

HUKUKİ NEDENLER : TCK m. 125, 128; Anayasa m. 26, 36 ve ilgili Yargıtay ve Anayasa Mahkemesi kararları.

SONUÇ VE İSTEM : Yukarıda arz ve izah edilen nedenlerle ve Sayın Mahkemenizce re’sen gözetilecek hususlar doğrultusunda;

Müvekkile isnat edilen hakaret suçunun yasal unsurları oluşmadığından ve eylemin TCK m. 128 kapsamında hukuka uygunluk nedeni teşkil eden iddia ve savunma dokunulmazlığı sınırları içinde kaldığından, müvekkilin BERAATİNE karar verilmesini saygılarımızla vekaleten arz ve talep ederiz.

Av. ARZU YILMAZ

Hakaret Suçunun Cezası ve Ön Ödeme

Türk Ceza Kanunu’na göre hakaret sayılan kelimeler hakaret suçunu oluşturur ve bazı yaptırımlar doğurur. Bu suçun cezası 3 aydan 2 yıla kadar hapis veya adli para cezasıdır. Ancak bazı durumlarda ön ödeme imkânı sunularak dava açılmadan süreç sonlandırılabilir. Ön ödeme, suçu kabul anlamına gelmez; yalnızca davanın düşmesini sağlar ve sabıka kaydı oluşmaz. Hakaret sayılan kelimelerin kullanıldığı bağlam, ceza miktarını ve ön ödeme şartlarını doğrudan etkiler. Bu nedenle, hangi ifadelerin hakaret sayıldığını bilmek ve ön ödeme sürecini doğru yönetmek hukuki açıdan kritik önemdedir.

• Daha önce uzlaşmaya tabiydi, ancak 7531 sayılı Kanun ile bazı halleri uzlaşma kapsamından çıkarıldı, bazıları da önödeme kapsamına alındı.

Hakaret Suçu Şikayete Tabii Midir ?

Türk Ceza Kanunu’na göre hakaret şikayete tabiidir ve suçun soruşturulabilmesi için mağdurun bizzat kolluğa veya Cumhuriyet Başsavcılığına başvurması gerekir. Hakaret suçu, mağdurun onur, şeref ve saygınlığını zedelediği için kişiye karşı işlenen suçlar kapsamında değerlendirilir ve şikâyet süresi fiilin öğrenilmesinden itibaren 6 aydır. Bu süre içerisinde yapılmayan başvurular hukuken sonuç doğurmaz ve kovuşturma imkânı ortadan kalkar. Özellikle sosyal medyada kullanılan hakaret sayılan kelimeler, aleniyet oluşturduğundan daha ağır yaptırımlar gündeme gelebilir. Bu nedenle mağdurlar, haklarının korunması için delilleri hızlı şekilde toplamalı ve süresi içinde şikâyet hakkını kullanmalıdır.

UZLAŞTIRMA ARTIK NE ZAMAN YOK?

Uzlaşma kapsamı dışında kalan hakaret halleri:

• TCK 125/2: Sesli, yazılı veya görüntülü iletiyle hakaret
• TCK 125/3 (b)-(c):
  • Dini, siyasi, sosyal, felsefi görüş nedeniyle hakaret
  • Kutsal değerlere hakaret
• TCK 125/4: Alenen hakaret

Bu hallerde artık uzlaştırma yoktur.

ÖN ÖDEME NE ZAMAN VAR?

Yukarıda sayılan özel hakaret halleri (TCK 125/2, 3/b, 3/c, 4. fıkra) için:

• Ön ödeme uygulanır.
• Savcı, şüpheliye adli para cezası + soruşturma giderlerini ödemesi için 10 gün süre verir.
• Şüpheli ödeme yaparsa:
  • Takipsizlik kararı verilir.
  • Adli sicile işlenmez.
• Ödeme yapılmazsa dava açılır.

ÖN ÖDEME KAPSAMINDA OLMAYANLAR

Aşağıdaki hallerde ön ödeme de uygulanmaz:

• TCK 125/3-a: Kamu görevlisine görevinden dolayı hakaret
• TCK 125/5: Kurul halinde çalışan kamu görevlilerine hakaret
  Bu haller ne uzlaşmaya ne ön ödemeye tabidir
  Doğrudan kamu davası açılır, şikâyete tabi değildir.

HAKARET ÖN ÖDEME TABLO

DEĞERLENDİRME ve SONUÇ

• 7531 sayılı Kanun, ifade özgürlüğü – hakaret sınırı çizgisini yeniden şekillendirmiştir.
• Amaç, özellikle sosyal medya kaynaklı hakaret suçlarını:
  • Ceza tehdidinden çıkarıp idari yaptırım düzeyine indirmek
  • Yargı yükünü azaltmak
  • Hakaretin kazanç kapısına dönüşmesini engellemektir

SİZE ÖNERİLER

• Mağdur vekiliyseniz: Ön ödeme uygulanacaksa mağdurun rızasına bakılmaz. Takip hakkınızı tazminat davası yönünden sürdürmelisiniz.
• Şüpheli vekiliyseniz: Müvekkilinizin ön ödeme teklifini kabul ederek sicilsiz kurtulmasını sağlayabilirsiniz.
• Yargılama başladıysa: Ön ödeme kapsamına girmeyen durumlarda savunmalarınızı ifade özgürlüğü ekseninde kurmanız önerilir.

SIKÇA SORULAN SORULAR