Tutukluluğa itiraz, şüpheli veya sanığın özgürlüğünü koruma amacıyla başvurulan önemli bir hukuki yoldur. İşte tutukluluğa itiraz dilekçesi hazırlarken dikkat edilmesi gereken unsurlar ve örnek bir metin. Detaylı bilgi için hemen inceleyin!
Tutuklama Nedir?
Tutuklama, Ceza Muhakemesi Kanunu’na göre, şüpheli veya sanığın özgürlüğünün kısıtlanması amacıyla uygulanan bir güvenlik tedbiridir. Tutuklama kararı, suç işlendiğine dair kuvvetli deliller ve tutuklama gerekçesinin bulunması halinde verilebilir. Ceza Muhakemesi Kanunu 100. madde kapsamında sayılan suçlar, tutuklama nedenini oluşturabilir. Ancak, tutuklama tedbiri, kişiye verilecek ceza ile orantılı olmalıdır. Aksi takdirde tutuklama kararı verilemez.
Tutuklama, geçici bir tedbir olup, kesin bir ceza anlamına gelmez. Kişinin suçlu olup olmadığı, yargılama sonucunda kesinleşir. Ayrıca, tutuklama kararı verilirken, adli kontrol gibi daha hafif tedbirlerin yeterli olup olmadığı da değerlendirilmelidir. Hukukun temel ilkelerinden biri olan masumiyet karinesi gereği, tutuklanan bir kişi mahkeme tarafından suçlu bulunana kadar masum kabul edilir. Tutuklama süresi, belirli şartlar dahilinde uzatılabilse de, keyfi ve süresiz bir uygulamaya dönüştürülemez.
Tutuklama Kararı Verilemeyecek Suçlar
Ceza Muhakemesi Kanunu, tutuklama kararının yalnızca ciddi suçlar için uygulanabileceğini belirtir. Adli para cezasını gerektiren suçlar veya iki yıldan daha kısa hapis cezasına tabi olan suçlar söz konusu olduğunda, tutuklama kararı verilmesi yasaktır. Bu düzenleme, tutuklama tedbirinin ölçülü ve orantılı olmasını sağlamak amacıyla yapılmıştır.
Ayrıca, kanun koyucu tutuklama tedbirinin son çare olması gerektiğini vurgulayarak, şüpheli veya sanığın kaçma ya da delilleri karartma ihtimali bulunmadıkça bu kararın verilmemesi gerektiğini öngörmüştür. Tutuklama yasağı bulunan suçlarda, mahkemeler adli kontrol tedbirlerine başvurarak kişiyi özgürlüğünden mahrum bırakmadan yargı sürecini sürdürebilir. Bunun yanı sıra, çocuklar ve belirli hassas gruplar için tutuklama kararı verilmesi daha sıkı şartlara bağlanmış olup, alternatif yaptırımlara öncelik tanınmaktadır.
Tutuklama Kararını Kim Verir?
Tutuklama kararına itiraz sürecinde, tutuklama kararını sulh ceza hakimi veya mahkeme verebilir. Soruşturma aşamasında sulh ceza hakimi, kovuşturma aşamasında ise mahkeme karar alabilir. Cumhuriyet savcısının talebi üzerine, tutuklama kararı verilebilir. Tutuklama kararları gerekçeli olarak verilmelidir. Ayrıca, sanığın veya şüphelinin yokluğunda karar verilmesi yasak olduğundan şüpheli veya sanığın tutuklanması durumunda ceza avukatı ile temsili zorunludur.
Tutuklama Kararına İtiraz Süresi ve Yöntemi
Tutuklama kararına itiraz etmek için 2 haftalık süre içinde başvuruda bulunmak gerekmektedir. Tutukluluğa itiraz süresi, tutuklama kararının tefhim (yüze karşı okuma) ya da tebliğ edilmesinin ardından başlar.
Tutuklama kararına itiraz süresinin kaçırılması durumunda, olağanüstü hukuki yollar haricinde doğrudan tutukluluğa itiraz hakkı kaybedilmiş olur. Bu nedenle, tutuklanan kişinin kendisi, avukatı veya yasal temsilcisi, Tutuklama kararına itiraz süresini dikkatle takip etmelidir. Süresi içinde yapılan itirazlar, mahkeme tarafından değerlendirilerek tutukluluk halinin devam edip etmeyeceği yeniden incelenir.
Tutukluluğa itiraz, yazılı bir dilekçe ile yapılmalıdır. İtiraz dilekçesinde, tutuklama kararının neden hukuka aykırı olduğu ve hangi gerekçelerle itiraz edildiği açıkça belirtilmelidir.
İtiraz dilekçesi, tutuklama kararını veren mahkemeye sunulabileceği gibi, üst mahkemeye de iletilmek üzere ilgili mahkemeye verilebilir. Tutukluluğa itirazı değerlendiren mahkeme, dosya üzerinden inceleme yaparak karar verir ve bu süreçte yeni deliller veya hukuka aykırılık iddiaları dikkate alınabilir. İtiraz kabul edilirse, tutuklama kararı kaldırılarak kişi serbest bırakılabilir veya adli kontrol gibi daha hafif tedbirler uygulanabilir. Tutukluluğa itiraz reddedilirse, hukuki süreç devam eder ve şüpheli veya sanık, belirlenen tutukluluk süresi içinde yeniden değerlendirme talep edebilir.
Tutuklama Kararına Kimler İtiraz Edebilir?
Tutuklama kararına itiraz, Ceza Muhakemesi Kanunu’na göre belirli kişiler tarafından yapılabilir. Bu kişiler, tutuklama kararının kişiyi doğrudan etkileyen ve kararı değiştirmeyi talep edebilecek olanlardır. İşte tutuklamaya itiraz edebilecek kişiler:
a. Şüpheli veya Sanık
Tutuklama kararına itiraz hakkı, doğrudan şüpheli veya sanık kişiye aittir. Tutuklama, kişinin özgürlüğünü kısıtlayan bir güvenlik tedbiri olduğundan, tutuklanan kişi kararına karşı itiraz etme hakkına sahiptir. Bu hak, yüze karşı okunan veya tebliğ edilen tutuklama kararına karşı geçerlidir.
b. Müdafii
Tutuklama kararına itiraz, şüpheli veya sanık tarafından ya da sanığın avukatı aracılığıyla yapılabilir. Ceza avukatı, tutuklama kararına itiraz dilekçesini hazırlayarak sulh ceza hakimliği veya mahkemeye başvurabilir. Avukat ile temsil edilen şüpheli veya sanık, tutuklama kararına karşı itirazda bulunabilir.
c. Bunun yanında kişinin yasal temsilcisi veya eşi de tutukluluğa itiraz edebilir. Yani baba tutukluluğa itiraz edebilir.
Sanığın/Şüphelinin yokluğunda tutuklama kararı verilebilir mi ?
Gıyabi (Yoklukta) Tutuklama Kararı Verilmesi Usulü Kaldırılmıştır. 1412 sayılı CMUK’a göre yoklukta karar verilmesi mümkündü. Ancak 5271 sayılı CMK’da, bir istisna dışında gıyabi tutuklama kararı verilmesi usulü bulunmamaktadır. Yani kaçaklar haricinde sanığın yokluğunda tutuklama kararı verilemeyecektir.
Tutukluluğa itiraz gibi karmaşık hukuki süreçlerde bir avukatın rehberliği büyük önem taşır. Avukat, Ceza Muhakemesi Kanunu’nu ve ilgili düzenlemeleri iyi bilir, böylece müvekkilinin hakkını en iyi şekilde savunabilir. Tutukluluğa itirazda, yasal delillerin sunulması, gerekçeli itiraz dilekçesinin hazırlanması ve mahkemeye etkili bir savunma sunulması gibi konularda avukatın tecrübesi gereklidir. Hemen bize ulaşın.
Anayasa Mahkemesi Kararı Işığında Tutukluluk Kararı
Anayasa Mahkemesi’nin, Anayasa’nın 19. maddesinin ihlal edildiği yönündeki 09/06/2020 tarihli ve 2017/38610 Başvuru Numaralı Kararında “Tutukluluğa ilişkin alternatif koruma tedbirlerinin uygulanabilirliğini göz ardı etmemeleri, ayrıca tutukluluğun devamına karar verirken davanın genel durumunun yanında tahliye talep eden kişinin durumunu dikkate almaları ve bu anlamda tutukluluk gerekçelerini kişiselleştirmeleri gerekmektedir.”
“…Başvurucu hakkında tutukluluğunun devamına ilişkin kararlar incelendiğinde sulh ceza hâkimlikleri veya ağır ceza mahkemeleri; başvurucunun milletvekili, siyasi parti eş genel başkanlığı ve Cumhurbaşkanı adaylığı dolayısıyla tutukluluğunun devam ettirilmesinin makul olmadığı, aynı zamanda bu tedbirin devamının seçilme ve siyasi faaliyette bulunma hakkını da aşırı şekilde kısıtlandığı iddiaları yönünden bir değerlendirmede bulunmamıştır.” tespiti yaparak kişilerin tutukluluğu konusunda tutukluluk kadar ağır olmayan/ alternatif koruma tedbirlerinin de göz ardı edilmemesi ve tahliye talep eden tutuklular için mahkemenin değerlendirme yaparken tutukluluk gerekçelerini maktu olarak değil, tutukluya göre kişiselleştirerek ayrıntılı olarak açıklamaları gerektiği vurgulamıştır. Dolayısıyla tutukluluğun devamındaki gerekçeler, davanın objektif yönlerinin yanı sıra tutuklu konumundaki kişinin özelliklerini de kapsamalıdır.
Tutukluluğa İtiraz Dilekçesi Örneği 2025
İSTANBUL NÖBETÇİ SULH CEZA HAKİMLİĞİ’NE
SORUŞTURMA NO : 2025/… ESAS
BEYANDA BULUNAN
SANIK : -MEVCUTTA TUTUKLU-
MÜDAFİİ : Av. ARZU YILMAZ
SUÇ :
KONU : Tutukluluğa itiraz dilekçemizin yasal gerekçeleri ile beraber sayın mahkemeniz nezdine arzından ibarettir.
AÇIKLAMALAR :
Mahkemeniz nezdinde yukarıda esas numarası soruşturma müdafisi bulunduğumuz şüpheli … hakkında tutukluluk kararı verilmiş olup verilen bu karar usule ve hukuka aykırıdır.
Bilindiği üzere tutuklama kararının iki temel amacı vardır:
- Delillerin korunmasını sağlamak
- Şüpheli veya sanığın kaçmasını önlemek
Bu hususların karşılanması gerekmektedir. Ayrıca Mahkemenin bu hususların sağlaması durumunda dahi suç işlenmesi halinde alınacak cezanın şüpheli ya da sanığın toplamda alabileceği cezasının yatarının hesaplanarak sonradan mağduriyetine sebep olacak bir cezaya dönüşmemelidir.
Ayrıca müvekkilim daha önce ne kasıtlı ne de taksirli tek bir suça karışmışlığı da bulunmamaktadır. Aynı zamanda dosya kapsamındaki olay dâhilinde diğer tanık vs. kişilerin ifadeleri de bunu doğrular niteliktedir.
Olayı detaylı şekilde açıklayınız. Suçun yatarından bahsetmek etkili olacaktır.
CMK 100’deki söz konusu koşullar oluşmadığı her türlü izahtan vareste bir biçimde ortada bulunmaktadır.
- Sanığın gelinen aşamada kaçma şüphesi bulunmamaktadır.
- Sanık delilleri karartamayacağı gibi böyle bir iradesi de bulunmamaktadır.. Zira dosya muhtevasında hüküm tesis edilmesinin teminini sağlayacak deliller elde edilmiş ve sanığın beyanları da eksik hususların doldurulması bakımından açıklayıcı olmuştur.
- Sanık sabit bir ikametgâh sahibidir ve tahliyesine karar verildiği takdirde devamlı olarak bu adreste ikamet etmeye devam edecektir.
- Sanığın tanıklar veya başkaları üzerinde baskı kurma olasılığı da yoktur.
- Alınacak potansiyel cezada müvekkilin bir yatar cezası çıkmayacaktır. Bunun da gözetilmesi gerekmektedir.
SONUÇ :
Yukarıda arz ve izah ettiğimiz gerekçelerle sanık hakkında verilmiş tutuklama kararının kaldırılarak tahliyesine yahut lehe olan diğer hususların uygulanarak hüküm kurulmasını müvekkil adına bilvekale sayın mahkemenize arz ve talep ederim.
Av. Arzu Yılmaz – Şubat 2025
